ဘာသာေရး ျပႆနာ ( ၂ )

( လယ္တီဆရာေတာ္ အရွင္ဉာဏဓဇ ေျဖသည္ )

လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္ ၁၉၂၀-ျပည့္ႏွစ္၌ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ (သီဟိုဠ္) ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးအခ်ိဳ႔က လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးအား မိမိတို႔ နားလည္လိုသည့္ ဗုဒၶတရားေတာ္ဆိုင္ရာ ပုစၧာမ်ားကို ေမးျမန္းၾကပါသည္။ ယင္းပုစၧာမ်ားကို ၁၉၂၀-ျပည့္ႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလထုတ္ ကိုလံဘိုျမဳ႔ိ ဗုဒၶဘာသာသတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

( ေမး )
ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ ငါ၊ သူတပါး-ဟူ၍ ခြဲျခားျခင္း မရွိလွ်င္ ဒုစရိုက္အတြက္ မည္သို႔တာ၀န္ရွိႏိုင္ပါမည္နည္း။


ေရွးဦးစြာ ဗုဒၶဘာသာ၌ ေဒသနာအျပား, သာသနာအျပားကို ျပဆိုရာ၏။
ေဒသနာသည္ ေ၀ါဟာရေဒသနာ၊ ပရမတၳေဒသနာ-ဟူ၍ ႏွစ္ပါးအျပားရွိ၏။ ထိုတြင္-

၁။ ေ၀ါဟာရေဒသနာ-ဆိုသည္ကား ေလာက၌ ပုဂိၢိဳလ္ရွိသည္၊ သတၱ၀ါရွိသည္၊ အတၱရွိသည္၊ ဇီ၀ ရွိသည္-ဟု ေလာကီဘံုသား လူအမ်ားတို႔ မွတ္ယူေျပာဆိုၾကေသာ စကားမ်ိဳးသည္ ေ၀ါဟာရမည္၏။ ထိုေ၀ါဟာရ ရွိၾကသည့္အတိုင္း ေဟာေတာ္မူေသာ ၀ိနည္းေဒသနာ၊ သုတၱန္ေဒသနာမ်ားသည္ ေ၀ါဟာရေဒသနာမည္၏။

၂။ ပရမတၳ ေဒသနာ ဆိုသည္ကား-ေလာက၌ ပုဂၢိဳလ္ဟူ၍ မရွိ၊ သတၱ၀ါဟူ၍ မရွိ၊ အတၱဟူ၍ မရွိ၊ ဇီ၀ဟူ၍ မရွိ၊ ရုပ္ဓာတ္အစု၊ နာမ္ဓာတ္အစုမွ်သာရွိသည္-ဟု ေဟာေတာ္မူေသာ အဘိဓမၼာေဒသနာေတာ္သည္ ပရမတၳေဒသနာ မည္၏။

အဓိသီလ သာသနာ, အဓိစိတၱ သာသနာ, အဓိပညာ သာသနာ-ဟူ၍ သာသနာအျပား သံုးပါးရွိ၏။ ထိုတြင္-
၁။ သူ၏အသက္ကို မသတ္အပ္၊ သူ၏ဥစၥာကို မခိုးအပ္-အစရွိသည္ျဖင့္ ဆံုးမေတာ္မူေသာ သာသနာသည္ အဓိသီလ သာသနာမည္၏။

၂။ သေဗၺသတၱာ အေ၀ရာ ေဟာႏၲဳ၊ အဗ်ာပဇၨာ ေဟာႏၲဳ၊ အစရွိသည္ျဖင့္ ပြားမ်ားၾကေစရန္ ဆံုးမေတာ္မူေသာ သာသနာသည္ အဓိစိတၱ သာသနာမည္၏။

၃။ ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ အတၱ၊ ဇီ၀၊ ဟူ၍ မရွိ၊ ရုပ္ဓာတ္အစု၊ နာမ္ဓာတ္အစုမွ်သာ ရွိ၏။ ထိုရုပ္ဓာတ္အစု၊ နာမ္ဓာတ္အစု သည္လည္း အနိစၥသာျဖစ္၏။ ဒုကၡသာျဖစ္၏၊ အနတၱသာျဖစ္၏၊-ဟု ပြားမ်ားၾကေစရန္ ဆံုးမေတာ္မူေသာ သာသနာသည္ အဓိပညာ သာသနာမည္၏။

ထိုတြင္ အဓိသီလ သာသနာ၊ အဓိစိတၱ သာသနာ၊ ႏွစ္ပါးသည္ ေ၀ါဟာရေဒသနာ၏ ဆိုင္ရာျဖစ္၏။
အဓိပညာ သာသနာသည္ ပရမတၳေဒသနာ၏ ဆိုင္ရာျဖစ္၏။

( ေျဖ )
ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ ငါ၊ သူတပါး-ဟူ၍ ျခားနားျခင္းမရွိ-ဟူေသာ စကားသည္ ပရမတၳေဒသနာ၏ ဆိုင္ရာေပတည္း။ ဒုစရိုက္အတြက္ မည္သို႔တာ၀န္ရွိႏိုင္မည္နည္း-ဟူေသာ စကားသည္ ေ၀ါဟာရေဒသနာ၏ ဆိုင္ရာေပတည္း။

အဓိသီလ သာသနာ၊ အဓိစိတၱ သာသနာ-ဟူေသာ သီလ၀ိသုဒၶိ စိတၱ၀ိသုဒၶိကို ျပဆုိရာ၌ ေ၀ါဟာရေဒသနာကို လႊတ္၍ဆိုျခင္းငွါ မတတ္ေကာင္း၊
အဓိပညာ သာသနာဟူေသာ ဒိ႒ိ၀ိသုဒၶိကို ျပဆိုရာ၌ ေ၀ါဟာရေဒသနာႏွင့္ ျပဆိုျခင္းငွါ မတတ္ေကာင္း၊ ပရမတၳေဒသနာ၏ ဆိုင္ရာသာျဖစ္၏။

ပုစၧာ၌မူကား ေ၀ါဟာရေဒသနာအရာႏွင့္ ပရမတၳေဒသနာအရာ ေထြးယွက္လ်က္ရွိ၏။ အထက္က ေျပာဆိုခဲ့ေသာ ေဒသနာအျပား၊ သာသနာအျပား ႏွင့္ ေထာက္ထား၍ ယူေလ။
*******************************************************************************

( ေမး )
ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ ငါ၊ သူတပါး-ဟူ၍ ျခားနားျခင္းရွိလွ်င္ ၄င္းသေဘာတရားသည္ အနိစၥ သေဘာတရားႏွင့္ ညီညြတ္ပါ၏လား။

( ေျဖ )
ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ ငါ၊ သူတပါး မည္သည္ တဘ၀မွာ တခါသာ ေသျမဲျဖစ္၏။ တဘ၀မွာ အခါခါ ေသသည္ဟူ၍ မရွိ။ အနိစၥမ်ိဳး မည္၏။ ဗုဒၶဘာသာ၌ အနိစၥဆိုသည္ကား ရုပ္တရား၊ နာမ္တရားတို႔၏ ခ်ဳပ္ျခင္းကို ဆိုလိုသည္။ ထိုရုပ္တရား နာမ္တရားတို႔၏ ခ်ဳပ္ျခင္းမည္သည္ မ်က္ေတာင္တခတ္၊ လွ်ပ္တျပက္ ခဏအတြင္းမွာ အႀကိမ္မ်ားစြာ ခ်ဳပ္၏ ပ်က္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ပုဂၢိဳလ္၊ သတၱ၀ါ၊ ငါ၊ သူတပါး-ဟူ၍ အမွန္ မရွိပါ။
ဧကန္ရွိ ယူခဲ့လွ်င္ အနိစၥ၀ိပႆနာဉာဏ္ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္၏။
အနိစၥ၀ိပႆနာဉာဏ္ကို ေပါက္ေရာက္လွ်င္ ထိုအယူသည္ ပ်က္၏။ ထိုအယူပ်က္မွပင္ မဂ္ဉာဏ္ ဖိုလ္ဉာဏ္သို႔ ေရာက္ႏိုင္၏။
********************************************************************************

( ေမး )
နိဗၺာန္သည္ ဘာ၀ေလာ၊ အဘာ၀ေလာ အနက္အဓိပၸါယ္ႏွင့္ တကြ ေျဖဆိုပါ။

( ေျဖ )
နိဗၺာန္သည္ ဘာ၀လည္းဟုတ္၏။ အဘာ၀လည္း ဟုတ္၏။
ထိုတြင္ ဘာ၀ဟုတ္ပံုကား မဂ္ဉာဏ္ေလးပါးသို႔ ဆိုက္ေရာက္ေသာအခါ ကိေလသာတရားတို႔၏ ခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈ မည္သည္ ဧကန္ရွိ၏။ အမွန္ရွိ၏။ ထိုခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈကိုပင္လွ်င္ သႏၲိသေဘာဟု ေခၚ၏။
ထိုခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈ ဧကန္ရွိေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္သည္ ဘာ၀ဟုတ္၏။

အဘာ၀ဟုတ္ပံုကား-နိဗၺာန္၌ ကိေလသာတို႔၏ မရွိျခင္းေၾကာင့္ အဘာ၀ဟုတ္၏။
အဓိပၸါယ္ကား-ကိေလသာတရား၊ သခၤါရတရားတို႔၏ မရွိျခင္းေၾကာင့္ အဘာ၀ဟုတ္၏။ ခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈ ဧကန္ရွိျခင္းေၾကာင့္ ဘာ၀ဟုတ္၏-ဟူလိုသည္။
*********************************************************************************

( ေမး )
စိတ္အစဥ္တို႔သည္ ေသသည့္အခါ၌ က်ိဳးျပတ္ျခင္း ျဖစ္ပါသလား။ အနက္အဓိပၸါယ္ႏွင့္တကြ ေျဖဆိုပါ။

( ေျဖ )
အနမတဂၢသံသရာ၌ က်င္လည္၍ ေနရေသာ သတၱ၀ါ၏ စိတ္အစဥ္သည္ အသညသတ္ဘံုမွာျဖစ္ခိုက္ နိေရာဓသမာပတ္ ၀င္စားခိုက္တို႔၌ စိတ္အစဥ္ ရပ္တန္႔၏။ ဤမွတပါး စိတ္အစဥ္တို႔သည္ ေသသည့္အခါ၌ ုျပတ္သည္ဟူ၍ မရွိ။ စုတိေနာင္ ပဋိသေႏၶျဖစ္ျမဲ အစဥ္အတိုင္း ျဖစ္၏။ ဘုရားရဟႏၲာျဖစ္၍ ပရိနိဗၺာန္စံေသာ အခါမွသာလွ်င္ စိတ္အစဥ္ျပတ္၏။

( ျမတ္မဂၤလာ ၁၉၉၈-ခု ဇန္န၀ါရီလ )