ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ႏွင့္ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ႏႈိင္းယွဥ္ေဝဖန္ခ်က္ ( ၁၂ )

( ယခင္လမွ အဆက္ )

ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာဝင္ ပီပီသသျဖစ္လာေရးမွာ ျမတ္ဗုဒၶေဟာၾကားတဲ့ ဒီသုတၱန္မွာျဖင့္ ဘုန္းႀကီးတို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ အေထာက္အကူျဖစ္တယ္လို႔ ယံုၾကည့္ျပီးေတာ့ အဲဒါကိုထပ္ေျပာမယ္။ အဲဒါက အဂၤုတၱိဳရ္မွာရွိတဲ့ စ႑ာလသုတၱန္၊ ဒီလိုမွတ္ရမယ္။ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္စံျပီးတဲ့ေနာက္ ႏွစ္ ၂၃၆-မွာ တတိယသဂၤါယနာတင္။ ကိုးဌာနသာသနာျပဳလႊတ္၊ အဲဒီအထိ သာသနာ့သမိုင္း၊ သာသနာေတာ္မွာ ေထရဝါဒနဲ႔ မဟာယာနဂိုဏ္းကြဲျပီးေတာ့ အယူအဆေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္လာတဲ့ သမိုင္းေၾကာင္းႀကီးကို ၁၄-ပြဲအထိ ဘုန္းႀကီးတို႔ေျပာျပထားျပီးျပီ။ က်န္တဲ့အပိုင္းေတြ ဘုန္းႀကီးတို႔ေျပာဦးမွာ။ စတုတၳသဂၤါယနာတင္ပြဲ ဘုန္းႀကီးတို႔မေရာက္ေသးဘူး။ ဒီေတာ့ ဒီစ႑ာသုတၱန္မွာ အခ်က္အလက္ေပါင္း ျမတ္ဗုဒၶ ငါးခုေဟာရမွာ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာ ပီသေရးအတြက္ အဓိကက်တဲ့ အခ်က္သံုးခု ရွိပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္သံုးခုနဲ႔တကြ ငါးခုကိုျခံဳမိေအာင္ ေျပာျပပါမယ္။

နာမည္က စ႑ာလ၊ သဂၤါယနာေျခာက္တန္လံုးတင္ထားတဲ့ ပိဋကတ္မွာရွိတဲ့ အမည္ကိုက ဒီအတိုင္းပဲ။ ဒါဘုန္းႀကီးတို႔ေပးတဲ့ နာမည္လည္းမဟုတ္ပါဘူး။ စ႑ာလ-ဆိုရင္ လူေတြအားလံုး နားလည္သေဘာေပါက္တာက သုသာန္ရဲ႔ အမႈကိစၥ အလုပ္နဲ႔ အသက္ေမြးတဲ့လူမ်ိဳးလို႔ သိထားၾကတယ္။ စ႑-ဆိုတာ ၾကမ္းတမ္းတယ္၊ ယုတ္မာတယ္၊ အလ-ဆိုတာက လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ လုပ္ရဲတယ္။ ၾကမ္းတမ္းေသာ ရုန္႔ရင္းေသာအလုပ္ေတြကို လုပ္ရဲေသာပုဂၢိဳလ္လို႔ အဓိပၸါယ္ရတယ္။ ၾကမ္းတမ္းရုန္႔ရင္းေသာ အလုပ္ေတြကို လုပ္ဖို႔ရန္စြမ္းေသာ ပုဂၢိဳလ္ဟာ စ႑ာလ။ အဲဒီအဓိပၸါယ္အတိုင္းသာ မွတ္ရင္ သုသာန္ထဲေနေန၊ မေနေန၊ ရဲတိုက္ႀကီးထဲ ေနေန၊ မေနေန၊ ေနခ်င္တဲ့ေနရာ ေန၊ ၾကမ္းတမ္းရုန္႔ရင္းတဲ့ အလုပ္ကိုလုပ္ရဲရင္ စ႑ာလ ျဖစ္သြားမွာပဲ။

သုတ္ေတာ္အရ စကားလံုးေတာ္အရ စ႑ာလအျဖစ္က လြတ္ေအာင္ ကိုယ္ ႏႈတ္ စိတ္ ၃-ပါးမွာ ၾကမ္းတမ္းရုန္႔ရင္းေသာ အေျပာ အလုပ္ အၾကံတို႔ကို မျဖစ္ေအာင္ေရွာင္ျပီးေတာ့ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔ ႏူးညံ႔ျဖဴစင္ေကာင္းျမတ္တဲ့ အက်င့္ေတြ က်င့္သံုးေနရင္ အဲဒီပုဂၢိဳလ္ဟာ စ႑ာလမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ေအး-ေရႊခ်ထားတဲ့ မွန္ေတြ စိန္ေတြ တေျပာင္ေျပာင္စီထားတဲ့ ျပာသာဒ္ႀကီးမွာေနလဲပဲ ရုန္႔ရင္းခဲ့ရင္ စ႑ာလျဖစ္သြားမွာပဲ။ ဓမၼသဘာဝ အားျဖင့္ စ႑ာလျဖစ္-မျဖစ္ ဒီလိုသိထားၾကရမယ္။

ျမတ္စြာဘုရားက ဒီစ႑ာလသုတ္ကို သာဝတၳိျမိဳ႔ ေဇတဝန္ေက်ာင္း သံဃာေတာ္ေတြ စည္းေဝးရာ မႏၲလာရာမဆိုတဲ့ ဓမၼာရံုႀကီးထဲမွာ ေဟာေတာ္မူပါတယ္။ ညဥ့္ဦးယံမွာေဟာတဲ့ တရားပြဲဆိုေတာ့ သံဃာေတာ္ေတြခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ သာဝတၳိျမိဳ႔တံခါးကလဲ မပိတ္ေသးေတာ့ သာဝတၳိျမိဳ႔သူ ျမိဳ႔သားေတြပါ ညဥ့္ဦးယံပြဲကို အားခဲလို႔လာၾကတယ္။ တရားက လူေတြကိုဦးတည္ျပီးေဟာတာ။ ျမတ္စြာဘုရားက တရားေဟာရင္းေခၚတဲ့ အခါက်ေတာ့ လူေတြကို မေခၚဘဲနဲ႔ ရဟန္းေတာ္ေတြကိုေခၚျပီးေတာ့ ေဟာသြားတယ္။ ဘုရားေရွ႔အနီးအနားမွာ ထိုင္တာက ရဟန္းေတြျဖစ္လို႔ ဘိကၡေဝ-ဆိုတဲ့စကားေတြ ဒီသုတ္ထဲမွာ ခပ္မ်ားမ်ားပါတယ္။

ရဟန္းတို႔ ဒီအခ်က္အလက္ငါးမ်ိဳးနဲ႔ ျပည့္စံုတဲ့ပုဂၢိဳလ္ကို ဥပါသကာ စ႑ာလ-လို႔ ေခၚရမယ္။ ဥပါသကာ မလႅ-လို႔ေခၚရမယ္။ ဥပါသကာ ကိလိ႒-လို႔ေခၚရမယ္။ ဥပါသကာဆိုတဲ့ စာလံုးကို ေရွးဦးစြာ ရွင္းဖို႔လိုတယ္။ ရတနာသံုးပါးကို ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္သူကို ဥပါသကာ-လို႔ ေခၚတယ္။ အမ်ိဳးသမီးက်ေတာ့ ဥပါသိကာ-လုိ႔ေခၚတယ္။ ရတနာသံုးပါးကို ဆည္းကပ္သူ-လို႔ အဓိပၸါယ္ရတယ္။ ဒီကေန႔ သီလခံယူၾကတယ္။ ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၦာမိ စသည္ျဖင့္ သရဏဂံုသံုးပါးကို အကုန္လံုး ေဆာက္တည္ၾကတယ္။

ဘုရားကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ပါ၏။ တရားေတာ္ကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ပါ၏။ သံဃာေတာ္ကို ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ပါ၏။ အဲဒီလို ကိုးကြယ္သိမွတ္ ဆည္းကပ္ပါ၏လို႔ မိမိရဲ႔ရင္ထဲ ႏွလံုးထဲမွာ ရတနာသံုးပါးကို ၾကည္ညိဳတတ္တဲ့ သဒၶါတရား ဝင္လာျပီဆိုရင္ ႏႈတ္ကပဲဆိုဆို၊ သို႔မဟုတ္-စိတ္ထဲကပဲ ေဆာက္တည္ ေဆာက္တည္ တနည္းနည္း တျခားစကားလံုးနဲ႔ သြယ္ဝိုက္လို႔ပဲေျပာေျပာ ဥပမာ-တျခားစကားလံုးနဲ႔ သြယ္ဝိုက္ေျပာမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ -ငါသည္ ဒီကေန႔ကစ ဦးေခါင္းရြက္ျပီးေတာ့ ရွိခိုးစရာ ရွိတယ္။ ဗုဒၶ, ဓမၼ, သံဃကိုသာလွ်င္ ရွိခိုးေတာ့မယ္။ တျခား ငါ ရွိမခိုးေတာ့ဘူး။-လို႔ စိတ္ကဆံုးျဖတ္ရင္လဲပဲ ဒါ သရဏဂံု ေဆာက္တည္တာပဲ။ အဲဒါ ပဏိပါတသရဏဂံုလို႔ ေခၚတယ္။

ငါသည္ ရွိခိုးရမယ့္ပုဂၢိဳလ္ကို ေလာကမွာၾကည့္လိုက္ရင္ နတ္ေရာ ျဗဟၼာေရာ လူေရာ ရွင္ေရာ ရဟန္းေရာ ဘုရားေရာ မ်ိဳးစံုေအာင္ရွိတယ္။ ဗုဒၶ, ဓမၼ, သံဃ ရတန သံုးပါးမွတပါး အျခားကို ငါရွိမခိုးေတာ့ဘူး။ ရတနာ သံုးပါးကိုသာလွ်င္ ငါဦးေခါင္းညႊတ္၍ ရွိခိုးမယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရင္ အဲဒါ သရဏဂံုတည္တာပဲ။ အဲဒီ သရဏဂံုမ်ိဳးကို ပဏိပါတသရဏဂံုလို႔ ေခၚတယ္။ ယမန္ေန႔က ဘုန္းႀကီးတို႔ ေျပာခဲ့တာကေတာ့ အတၱသႏၷိယ်ာတန-ငါ့အသက္ႏွင့္ ငါ့ခႏၶာကို ရတနာသံုးပါးကို အပ္ႏွင္းပါ၏။ လွဴဒါန္းပါ၏-လို႔ ဆံုးျဖတ္ရင္ ဒါလဲ သရဏဂံုတည္တာပဲ။

သရဏံ ဂစၧာမိ ဆိုဆို-မဆိုဆို အဲဒီသရဏဂံု ေဆာက္တည္တဲ့နည္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီကေန႔ ဒုတိယနည္း ဘုန္းႀကီးတို႔ေျပာတာက ပဏိပါတ။ ငါသည္ ဒူးေရာ တံေတာင္ေရာ နဖူးေရာ ေျမမွာထိျပီးေတာ့ ဦးကိုညႊတ္ဖို႔လိုလာခဲ့ရင္ ဗုဒၶရွင္ေတာ္နဲ႔ ဓမၼ၊ သံဃာကိုသာ ငါညႊတ္ေတာ့မယ္။ ဗုဒၶ, ဓမၼ, သံဃာမွ တပါး အျခားပုဂၢိဳလ္ေတြအေပၚမွာ ဦးမညႊတ္ဘူး။ ငါ့အသက္နဲ႔ ငါ့ခႏၶာ ေျခြရင္လဲ ေျခြလိုက္ပါေစေတာ့။ ရတနာသံုးပါး မဟုတ္ေသာ အျခားအရာ၀တၳဳေတြအေပၚမွာ သက္ရွိကိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သက္မဲ့ကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ငါ ရွိမခိုးေတာ့ဘူး။ ဆန္႔က်င္ဘက္လဲ အဲဒီလို ေဖာ္ျပတယ္။ တဖက္ကလဲ ရတနာသံုးပါးသည္သာလွ်င္ ငါ၏ရွိခိုးရာ၊ ဒါဆိုရင္ ရတနာသံုးပါးမွတပါး တျခားရွိခိုးဖို႔ မလိုဘူး။ သို႔ေသာ္ ျခြင္းခ်က္က ဘာလဲဆိုေတာ့ ေၾကာင္ေသာအားျဖင့္ ရွိခိုးရတယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ သရဏဂံုမပ်က္ဘူးလို႔ ျခြင္းခ်က္ေပးထားတယ္။

ရတနာသံုးပါးမွတပါး တျခားရွိမခိုးပါဘူးလို႔ ေဆာက္တည္တယ္။ သို႔ေသာ္ လည္ပင္းမွာ ဓားတင္ျပီးေတာ့ ေဟ့-မင္းရွိခိုးရင္ ရွိခိုး၊ ရွိမခိုးရင္ သတ္ပစ္လိုက္မယ္-ဆိုပံုကတမ်ိဳး။ ဘုရား တရား သံဃာကို ကိုးကြယ္တာ စြန္႔ရင္စြန္႔၊ မစြန္႔ရင္ သတ္လိုက္မယ္-ဒီလိုဆိုတာက တမ်ိဳး။ မင္း ငါ့ရွိခိုး၊ ရွိမခိုးရင္ မင္းကိုသတ္မယ္-ဆိုေတာ့ အသတ္ခံရမွာေၾကာက္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သတ္မယ့္သူကို ရွိခိုးတာ။ အဲဒါ သရဏဂံု မပ်က္ဘူးတဲ့။ ဘုရား တရား သံဃာ ရတနာသံုးပါးလဲ ရွိခိုးတာပဲ။ ရွိခိုးၾကည္ညိဳျပီးေတာ့ ရတနာသံုးပါးနဲ႔ မဆိုင္တဲ့ အရုပ္ေတြမ်ိဳးစံုလိုလိုပဲ ရတနာသံုးပါးနဲ႔ တန္းတူသေဘာထားျပီးေတာ့ ရွိခိုးလိုက္တာပဲဆိုရင္ အဲဒီသရဏဂံုဟာ ညစ္ႏြမ္းသြြားျပီတဲ့။ ရတနာသံုးပါးထက္ တျခားရွိခိုးစရာကို ယံုယံုၾကည္ၾကည္နဲ႔ ပိုျပီးေတာ့ ရွိခိုးလိုက္တယ္ဆိုရင္ သရဏဂံုပ်က္သြားေရာ။ အဲဒါ ေထရ၀ါဒဗုဒၶသာသနာမွာ အလြန္အေရးႀကီးတယ္။

ေနာက္တခု မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာဂိုဏ္းက်ေတာ့ လူမေျပာနဲ႔၊ မဟာယာနဘုန္းႀကီးေတြေတာင္ သာသနာေတာ္ကို ေစာင့္ေရွာက္ေသာ နတ္မင္းႀကီး ၄-ပါးဆိုတာကို ဘုန္းႀကီးက ဘုရားရွိခိုးျပီးရင္ နတ္မင္းႀကီး ၄-ပါးကို ရွိခိုးၾကေသးတယ္။ အခ်ိဳ႔ ျမန္မာေတြထဲမွာလဲ သူရႆတီ-ကို ရွိခိုးၾကတယ္။ အေၾကာင္းက ပိဋကတ္သံုးပံုကို သူထိန္းသိမ္းထားလို႔ဆိုျပီး ရွိခိုးေနၾကတယ္။ တိပိဋကဓရကို ရွိခိုးဖို႔ အမွတ္မရၾကဘူး။ အဲဒီလို တန္ဖိုးမရွိတာေတြကို တကယ္တန္ဖိုးရွိတဲ့ ရတနာ ၃-ပါးအေပၚမွာ၊ စင္ျမင့္ျမင့္ေလးေပၚမွာတင္ထားျပီး ရွိခုိးရင္ အဲဒါ သရဏဂံုပ်က္တယ္။ ဒါ ေထရ၀ါဒကေန မဟာယာန ျဖစ္သြားတာပဲ။

အဲဒါေၾကာင့္ မိမိတို႔ ေန႔စဥ္အိမ္မွာ ရွိခိုးေနတာကို ဒီကေန႔ျပန္လည္သံုးသပ္ပါ။ မိမိရဲ႔စိတ္ေနသေဘာထားနဲ႔ ခံယူခ်က္ကိုလဲ ျပန္လည္၍ သံုးသပ္ပါ။ သံုးသပ္ဖို႔ လိုေနျပီ။ ဒီေတာ့ ပဏိပါတသရဏဂံုက ငါသည္ ဒီကေန႔ကစ၍ ရွိခိုးစရာရွိရင္ ဘုရားနဲ႔တရား သံဃာ ဤ ၃-ပါးသာ ဦးညြတ္၍ ရွိခိုးမယ္။ တျခားရွိမခိုးဘူး။ ဒီလိုဆိုရင္ သရဏဂံုတည္တယ္။ အဲဒီလိုဆံုးျဖတ္ပါ။ သို႔ေသာ္ ေၾကာက္လို႔ ရွိခိုးရတာမ်ိဳးက်ေတာ့ သရဏဂံု မပ်က္ပါဘူးတဲ့။ ရတနာ ၃-ပါးအေပၚလဲ ၾကည္ညိဳျမဲပဲ။ ဟိုကဓားနဲ႔ ရြယ္ထားလို႔ ရွိခိုးရရင္လဲပဲ ရွိသာခိုးလိုက္ပါတဲ့။ အသက္ေသမွာ ဘာလုပ္မွာ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ တခုခုနဲ႔ ျခိမ္းေျခာက္လို႔ ေၾကာက္သျဖင့္ ရွိခိုးရတာကေတာ့ သရဏဂံု မႏြမ္းပါဘူးတဲ့။

ေၾကာက္တာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ရတနာ ၃-ပါးထက္ ပိုျပီး ၾကည္ညိိဳလို႔ ရွိခိုးရင္ေတာ့ အဲဒါမဟာယာနျဖစ္သြားျပီ။ အဲဒါဆိုရင္ ဒီပုဂၢိဳလ္ဟာ စ႑ာလ-ပဲ။ ဘယ့္ႏွယ္ ဟိုသြားရွိခိုးတာနဲ႔ပဲ၊ ဘုရား တရား သံဃာ ရွိမခိုးတာနဲ႔ဘဲ စ႑ာလ ျဖစ္ေရာလားဆိုရင္ ျဖစ္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ႔ႏွလံုးသားထဲမွာ သဒၶါဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူး။ သဒၶါမရွိရင္ ဒီပုဂၢိဳလ္ မလုပ္ရဲတဲ့ဒုစရိုက္ မရွိေတာ့ဘူး။ သဒၶါေခါင္းပါးတဲ့ပုဂၢိဳလ္က ဒုစရိုက္မွန္သမွ် အကုန္လုပ္ရဲတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သူသည္ စ႑ာလ-ျဖစ္မွန္းမသိ ျဖစ္သြားတယ္။ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ အလုပ္ေတြကို ျပဳျခင္းငွါ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထိုပုဂၢိဳလ္ကို စ႑ာလ ေခၚတယ္ရယ္လို႔ ေကာင္းစြာမေသြ မွတ္ထိုက္ပါေပကုန္သတည္း။

သီတဂူ ဆရာေတာ္

( ျမတ္မဂၤလာ ၂၀၀၁-ခု ႏို၀င္ဘာလ )