Wednesday, December 23, 2009

က်န္းမာေရးအသိ အက်ိဳးရွိ

Fast Food ေတြက အေၾကာ္အေလွာ္ေတြ မ်ားတယ္၊ အစားမ်ားရင္ ၀လာတတ္တယ္။
က်န္းမာေရးအတြက္ ခပ္သြက္သြက္ လမ္းေလွ်ာက္ရမယ္တဲ့။
ဘီပိုး ရွိ-မရွိ္ ေသြးစစ္ျပီး ကာကြယ္ေဆး ထိုးရမယ္။
က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ မဂၢဇင္းမ်ား၊ ဂ်ာနယ္မ်ားကို ဖတ္ရႈၾကျပီ ေျပာဆိုၾကေသာ စကားမ်ား ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။

ယခုအခါ က်န္းမာေရးမဂၢဇင္း ေျခာက္အုပ္း ဂ်ာနယ္ေလးအုပ္ကို ေတြ႔ရျပီး မဂၢဇင္းတိုင္းလိုလို၌ က်န္းမာေရး ေဆာင္ပါးမ်ား ပါရွွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။
မိတ္ေဆြတဦးက မဂၢဇင္းဂ်ာနယ္ေတြကိုဖတ္မွ က်မ္းမာေရးအသိ ရမည္ဆိုလွ်င္ အသိရွိသူဦးေရ မ်ားႏိုင္မည္မဟုတ္ဟု ဆိုသည္။
က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေဟာေျပာပြဲမ်ား ဆိုလွ်င္ ပို၍ အလွမ္းေ၀းသည္ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

က်န္းမာေရး အသိပညာေပးျခင္းသည္ ယခင္က ပိုစတာ လက္ကမ္းစာရြက္ ျဖန္႔ေ၀ျခင္း၊ ေဟာေျပာျခင္းတို႔ကိုသာ အဓိက ထားခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခါ အိုင္တီ နည္းပညာ တိုးတက္ထြန္းကား လာသည္ႏွင့္အညီ ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။


အသိပညာေပးရသည့္ အခ်က္မ်ားအေပၚ မူတည္၍လည္း ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ အစားအေသာက္ ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရးအတြက္ ယခင္က အစားအေသာက္ ေရာင္းခ်သူမ်ားကိုသာ အဓိကထား၍ သင္တန္းေပးျခင္း၊ ႀကီးၾကပ္ျခင္းတို႔ကိ္ု လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ယခုအခါ consumer education ေခၚ စားသံုးသူမ်ားအား အသိပညာ ေပးျခင္းကို လုပ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္မညီညြတ္သည့္ စားေသာက္ဆိုင္တြင္ မစားေသာက္လွ်င္ ေရာင္းသူက သူ႔အမွားကို ရွာေဖြျပဳျပင္လိမ့္မည္ျဖစ္သည္။
ဆီေ၀့ေနျပီး မၾကာခဏ လွဲလယ္ျခင္း မရွိသည့္ေရတြင္ ေဆးေၾကာသည့္ ပန္းကန္မ်ားျဖင့္ မုန္႔ဟင္းခါး ထည့္ေပးေနသည္ကို ဂရုမျပဳမိဘဲ စားသံုးသည့္ ျမင္ကြင္းကို မၾကာခဏ ေတြ႔ရေလ့ရွိသည္။

ယင္းမုန္႔ဟင္းခါးေရာင္းသူသည္ မသန္႔ရွင္းေသာေရေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း မသိ၍လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ သိလ်က္ႏွင့္ အလြယ္တကူ လုပ္သည္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ အသိမရွိပါက မည္သူက သူ႔အား အသိပညာ ေပးသင့္သည္ကို စဥ္းစားရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။

က်န္းမာေရးဌာနမွ တာ၀န္ရွိသူတို႔က ယင္းတို႔ကို ေန႔စဥ္ထိေတြ႔ေျပာဆိုမႈ ရွိခ်င္မွ ရွိႏိုင္ေပမည္။ စားသံုးသူတို႔ကသာ ေန႔စဥ္ ေတြ႔ဆံုသူမ်ားျဖစ္သျဖင့္ အသိပညာေပး ေျပာၾကားသင့္သည္။ ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါ မရေစရန္ ကာကြယ္ရာလည္း ေရာက္သည္။ စာအုပ္ဖတ္ရႈျခင္းမွသာ က်န္းမာေရးအသိ ရႏိုင္သည္မဟုတ္ဘဲ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားနဲ႔ ေတြ႔ဆံုျခင္း၊ မိတ္ေဆြမ်ားနဲ႔ ေတြ႔ဆံုျခင္းတို႔မွတဆင့္လည္း က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ဗဟုသုတမ်ားကို ရရွိႏိုင္သည္။

ေရဒီယုိ၊ ရုပ္ျမင္သံၾကားတို႔မွ က်န္းမာေရး ပညာေပး အစီအစဥ္မ်ားကို ထုတ္လႊင့္လ်က္ရွိသည္။ သိရွိရသည့္ က်န္းမာေရးသုတတို႔ကို မွတ္သားျပီး လိုက္နာလုပ္ေဆာင္ရန္သာ ျဖစ္သည္။ အေျခအေနေပၚ မူတည္၍ ရွိျပီးေသာ အသိျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ ျဖစ္သည္။

တခါက မိတ္ေဆြတဦးမွာ မီးေလာင္ခံရရာ သူ႔တူမက ေစာင္ကိုေရဆြတ္၍ ပတ္ေပးခဲ့သျဖင့္ သက္သာရာ ရခဲ့သည္။
ငွက္ဖ်ားကူးစက္မႈ ရွိႏိုင္သည့္ ေနရာသို႔ သြားေရာက္ရသူအား ကာကြယ္ေဆး ေသာက္ရန္ သတိေပးျခင္းေၾကာင့္ ေရာဂါ ကာကြယ္မႈ ရရွိခဲ့သည္။
ေဂါက္ေရာဂါ စတင္ျဖစ္ပြားေနသူ တဦးမွာ အစားမဆင္ျခင္ဘဲ စားေသာက္ခဲ့သည္။ ကညြတ္၊ ကလီစာ၊ မွ်စ္ စသည္တို႔ကို စားခဲ့မိရာမွ ေရာဂါ ပိုဆိုးခဲ့သည္။ သူ႔အေနျဖင့္ မတည့္ေသာ အစာမ်ား ရွိမွန္းလည္း မသိ၊ ေမးလည္း မေမးမိသျဖင့္ ေ၀ဒနာ ခံစားခဲ့ရသည္။

အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကို ကေလးေမြးျပီး ၁၂-နာရီအတြင္း ထိုးသင့္ေၾကာင္း သိထားသူတို႔က ရင္ေသြးငယ္ကို ကာကြယ္ေဆး မပ်က္မကြက္ ထိုးေပးသည္။ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းမႈ လုပ္ေဆာင္ေရးအတြက္ ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္မ်ားတြင္ အသိပညာေပး ေဖာ္ျပထားသည္။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားတို႔အေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် လုပ္ေဆာင္ေသာ အေလ့အက်င့္ ရွိရမည္ ျဖစ္သည္။

ေအးဒီးစ္ ေခၚ ျခင္က်ားသည္ အိမ္ရွိ စည္၊ ကန္၊ စဥ့္အိုးတို႔တြင္ ေပါက္ပြား၍ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကို ကူးစက္ျဖစ္ပြားေစသည္။ ယင္း ျခင္ေပါက္ပြားသည့္ေနရာမ်ားတြင္ ဖံုးအုပ္ျခင္း၊ ေရ လွဲလယ္ျခင္း စသည္တို႔ကို ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္သည္။ လြယ္ကူေသာ လုပ္ေဆာင္မႈ ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္ေတြ႔တြင္ လုပ္ေဆာင္ေလ့ မရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အသိရွိေသာ္လည္း လက္ေတြ႔မပါလွ်င္ အက်ိဳးမရွိေခ်။

ယခုအခါ ကြမ္းစားသူ မ်ားလာသည္။ ကြမ္းစားသူတို႔က ကြမ္းေၾကာင့္ ရသည့္ ေရာဂါမ်ားအေၾကာင္းကို မသိဘဲ ရွိေနတတ္သည္။ ခံတြင္းကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သိရလွ်င္ သူတို႔ ကြမ္းစားဦးမည္လား မသိေခ်။ ျဖစ္ကာမွ ျဖစ္ေရာ၊ ယခုျဖစ္သည္ မဟုတ္၍ ကြမ္းကို မျဖတ္ႏိုင္ဟု သေဘာထားသူမ်ားျပားသည္။

က်န္းမာေရးအသိတို႔ကို မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ မဆို အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ မိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္းတို႔အား ကူညီႏိုင္သည္။ ထပ္ဆင့္ အသိေပးႏိုင္သည္။ ပညာရပ္အသြင္ျဖင့္ ေလ့လာမွတ္သားျခင္းက အခက္အခဲ မရွိေသာ္လည္း နိစၥဓူ၀ ေတြ႔ၾကံဳမႈမ်ား၊ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားအေပၚ မူတည္ျပီး က်န္းမာေရး အတြက္ ဆက္စပ္ဂရုျပဳ လုပ္ေဆာင္ျခင္းက အက်ိဳးရွိေစႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

အစာမကိုင္တြယ္မီ လက္ကို ဆပ္ျပာျဖင့္ ေဆးေၾကာျခင္း၊ အိမ္သာမွ အဆင္းတြင္လည္း ေဆးေၾကာျခင္း၊ ႏွာေခ်လွ်င္ ႏွာေခါင္းကို အုပ္ထားျခင္း၊ မိမိတြင္ ရွိသည့္ ေရာဂါႏွင့္ မတည့္ေသာ အစားအေသာက္တို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း စသည္တို႔မွာ က်န္းမာေရးအတြက္ ေန႔စဥ္လုပ္ေဆာင္မႈအခ်ိဳ႔ ျဖစ္သည္။

က်န္းမာေရး အသိျဖင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ႏိုင္ၾကမည္ ျဖစ္ပါသည္။

(ေဒါက္တာ ေအာင္သန္း)
( အပ်ိဳစင္-၂၀၀၅-ဇြန္လ)

No comments: