Monday, September 27, 2010

လိပ္ေခါင္းေရာဂါ

တေန႔ေသာ နံနက္ပိုင္းတြင္ အသက္ ၄ဝ-ေက်ာ္ လူနာတေယာက္ ေဆးခန္းသို႔ေရာက္လာသည္။ ဝမ္းသြားလွ်င္ ေသြးပါလာေၾကာင္း၊ စအိုဝ နာက်င္သည္မွာ ၃-ရက္ရွိျပီျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာပါသည္။ သူသည္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ခံစားလာခဲ့သည္မွာ ၁ဝ-ႏွစ္ေက်ာ္ရွိျပီ။ မၾကာခဏ ေရာဂါထလွ်င္ စအိုဝ နာက်င္တတ္သည္။ ဝမ္းသြားလွ်င္ ေသြးပါတတ္သည္။ ေသြးအေရာင္သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ နီျမန္းေနတတ္သည္။ ျပည္ႏွင့္ အက်ိ္အခၽြဲမ်ားေတာ့ မပါေပ။ ဝမ္းဗိုက္လည္း နာေလ့မရွိေပ။ ဝမ္းသြားသည့္အခါ စအိုဝမွ တစံုတရာက်လာျပီး နာက်င္မႈကို ခံစားရသည္။ တလလွ်င္ ႏွစ္ႀကိမ္ခန္႔ ျဖစ္တတ္၍ စိတ္ညစ္ရသည္ဟု ဆိုပါသည္။

ကၽြန္ေတာ္သည္ သူ႔ေရာဂါကို ေဆးစစ္ျပီးေနာက္ သူ၏ေရာဂါသည္ အေျခခံအားျဖင့္ အတြင္းလိပ္ေခါင္း ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာျပလိုက္သည္။
သူက-ဟုတ္ကဲ့၊ ယခင္က ဆရာ၀န္ျပတုန္းကလည္း ဆရာဝန္က အတြင္းလိပ္ေခါင္းလို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လည္း ႀကိဳးစားကုသေနပါတယ္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၃-ႏွစ္ခန္႔က ခြဲစိတ္ကုသခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေနေကာင္းသြားတာ ႏွစ္၀က္သာရွိေသးတယ္။ အခု ေရာဂါျပန္ျဖစ္လာပါတယ္။ ဝမ္းသြားလွ်င္ ေသြးပါျမဲ ပါလာပါတယ္။ လိပ္ေခါင္းေရာဂါဟာ ကုသလို႔ မေပ်ာက္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလား-ဟု ေျပာသည္။

လူနာအား ထပ္မံစံုစမ္းေသာအခါ ဝမ္းခ်ဳပ္တတ္သည္ကို သိရသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ သူ႔ကို-ေရာဂါျပန္ျဖစ္တာ ခင္ဗ်ားေၾကာင့္ပဲ။ ေရာဂါရဲ႔ ဇစ္ျမစ္ျဖစ္တဲ့ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကိုမွ မေျဖရွင္း ႏိုင္ဘဲကိုး။ ကၽြန္ေတာ္က သူ၏အတြင္းလိပ္ေခါင္း ေပ်ာက္ကင္းေစရန္ အေနာက္တိုင္း ေဆးနည္းပညာျဖင့္ ဝမ္းသြားလွ်င္ ေသြးမပါေအာင္ ကုသမည္။ တဖန္ တရုတ္တိုင္းရင္းေဆးျဖင့္ အတြင္းကိုယ္အဂၤါမ်ား စြမ္းရည္ျပည့္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးျပီး အမွ်င္ဓာတ္မ်ားေသာ အသီး၊ အရြက္မ်ားကို စားေစျခင္းျဖင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းျပႆနာကို ေျဖရွင္းေပးရမည္။ ဝမ္းဗိုက္ၾကြက္သားမ်ား သန္မာေစရန္လည္း ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား လုပ္ေပးရမည္ဟု ညႊန္ၾကားလိုက္ပါသည္။

လူနာ၏ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္မႈေၾကာင့္ ၃-လခန္႔အၾကာတြင္ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းသြားသည္။ အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္၊ အေလ့အက်င့္မ်ား ဂရုစိုက္လုပ္ေဆာင္မႈေၾကာင့္ ေရာဂါထပ္မျဖစ္ေတာ့ေပ။
လိပ္ေခါင္းေရာဂါဆိုသည္မွာ အူအေျဖာင့္အဆံုးပိုင္း စအိုလမ္းေၾကာင္းျပြန္ အေရျပားေအာက္ရွိ ေသြးျပန္ေၾကာ အံုသည္ ခ်ဲ႔ကားျပီး ေကြးတြန္႔ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေပ်ာ့ေပ်ာ့အိအိ အလံုးအခဲသာျဖစ္သည္။ ျဖစ္ေပၚေသာေနရာေပၚမူတည္ျပီး အတြင္းလိပ္ေခါင္း၊ အျပင္လိပ္ေခါင္းႏွင့္ ေရာေထြးေသာလိပ္ေခါင္းဟူ၍ ကြဲျပားေခၚေဝၚၾကျခင္းျဖစ္သည္။

လိပ္ေခါင္းေရာဂါျဖစ္ႏႈန္း ျမင့္မားသည္ကို အားလံုးအသိပင္။ ဆယ္ေယာက္လွ်င္ ကိုးေယာက္ လိပ္ေခါင္းျဖစ္သည္ဟူေသာ အဆိုပင္ရွိသည္။ ေရာဂါအေပါ့အေလး၊ အႀကီးအေသးသာ ကြာျခားၾကသည္။ အသက္အႏၲရာယ္အတြက္ မစိုးရိမ္ရေသာ္လည္း အပ္ရွိေသာေကာ္ေဇာေပၚ ထိုင္ရသကဲ့သုိ႔ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ အလြန္ျဖစ္ေစသည္။

ေျခေလးေခ်ာင္း သတၱဝါမ်ားသည္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ မရွိၾကေပ။ လူသားမ်ားသည္ မတ္တတ္ရပ္၍ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ကမၻာေျမဆြဲအားေၾကာင့္ ေသြးျပန္ေၾကာမွ ႏွလံုးသို႔ ျပန္စီးေသာ ေသြးမ်ားသည္ ကမၻာေျမ၏ အလယ္ဗဟိုကို ဦးတည္ျပီး တဖန္ေအာက္သို႔ သက္ေရာက္ေသာ အေလးခ်ိန္ျဖစ္ေပၚေစသည္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းရွိ စအိုဝအူေျဖာင့္ပိုင္းတြင္ ေသြးမ်ား တင္က်န္စုပံုလာတတ္သည္။ အူေျဖာင့္ အထက္ေအာက္ ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား၏ နံရံမ်ားသည္ ပါးလႊာျပန္႔ကားျပီး ေကြးေကာက္လြယ္သျဖင့္ တျဖည္းျဖည္း အတံုးအခဲျဖစ္လာေစႏိုင္သည္။

ဒုတိယအေနျဖင့္ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ဝမ္းသြားသည့္အခ်ိန္ ၾကာလြန္းျခင္း၊ သို႔မဟုတ္-တာရွည္စြာ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ ျဖစ္ျခင္း၊ ဝမ္းသြားခ်ိန္ မမွန္ျခင္းတို႔သည္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။
ေနာက္ဆံုးအခ်က္မွာ စအိုဝသည္ မစင္မ်ား၏ ထြက္ေပါက္ျဖစ္၍ ေရာဂါရလြယ္ေသာေနရာျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ဝမ္းကို္က္ေရာဂါ ရပါက စအိုဝ အူေျဖာင့္ပိုင္း ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား ေသြးျပည့္ခ်ဲ႔ကားကာ လိပ္ေခါင္းေရာဂါပါ ရလာႏိုင္ပါသည္။

ထို႔ျပင္ စားေသာက္ရာတြင္ အစပ္ႀကိဳက္တတ္၍ေသာ္၄င္း၊ ဂ်ံဳႏုႏု ဆန္ျဖဴျဖဴမ်ားကို ႀကိဳက္ႏွစ္သက္၍ေသာ္၄င္း၊ အသီးအရြက္ အစားနည္း၍ေသာ္၄င္း၊ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ အခ်ိန္မမွန္၍ေသာ္၄င္း ထိုအခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ၀မ္းသြားရာတြင္ ခက္ခဲေစသည္။ သို႔မဟုတ္ ဝမ္းနည္းနည္းသာ သြားေစသည္။ ထိုအခက္အခဲမ်ား ၾကာလာေသာအခါ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

ထို႔ျပင္ ကားေမာင္းသူမ်ား၊ ရံုးအလုပ္လုပ္သူမ်ားႏွင့္ အေလးမသူမ်ားသည္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ အျဖစ္မ်ားသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ၾကာၾကာထိုင္ ၾကာၾကာရပ္ ၾကာၾကာေဆာင့္ေၾကာင့္ထိုင္ ၾကာၾကာလမ္းေလွ်ာက္ႏွင့္ အေလးအပင္ ထမ္းသူတို႔သည္ စအိုဝအူေျဖာင့္ပိုင္းရွိ ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား ခ်ဲ႔ကားတြန္႔လိမ္၍ ေသြးမ်ားအနယ္ထိုင္ေသာေၾကာင့္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားကို သိရွိပါက ကာကြယ္ႏိုင္ေသာ ကုသ၍ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။

လက္ေတြ႔ကုသမႈအေတြ႔အႀကံဳအရ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ကာကြယ္ကုသနည္း ၅-ရပ္ရွိပါသည္။
(၁) ဝမ္းမခ်ဳပ္ေစရန္
(က) နံနက္အိပ္ရာထသည္ႏွင့္ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ရမည္။
(ခ) နံနက္တိုင္း အခ်ိန္မွန္ ဝမ္းသြားသည့္အက်င့္ေကာင္း ရွိရမည္။
(ဂ) အပူအစပ္ အစာမ်ားကို ေရွာင္ရမည္။
(ဃ) အမွ်င္ဓာတ္ၾကြယ္၀သည့္ အစာမ်ားႏွင့္ လတ္ဆတ္ေသာ အသီးအရြက္မ်ားကို မ်ားမ်ားစားရမည္။
(င) အိမ္သာထိုင္ခ်ိန္သည္လည္း ၅-မိနစ္ထက္ မၾကာသင့္ေပ။ ဝမ္းသြားလိုစိတ္ျဖစ္တိုင္း အိမ္သာတက္ျပီး ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ႏွင့္ ဝမ္းကို ကုန္စင္ေအာင္ စြန္႔ထုတ္ႏိုင္ရန္ အာရံုစိုက္ရမည္။

(၂) စအိုဝ သန္႔ရွင္းေရးကို ဂရုစိုက္ရမည္။
(၃) စအိုဝတြင္ ထူးျခားခ်က္ေတြ႔ရွိလွ်င္ အခ်ိန္မီ ေဆးကုသမႈ ခံယူရမည္။
(၄) တမ်ိဳးတည္းေသာ ကိုယ္ဟန္အေနအထားကို တာရွည္စြာ မထားပါနဲ႔။
အထိုင္မ်ားသူမ်ားသည္ နံနက္ အေျပးက်င့္၊ ထမင္းစားျပီး လမ္းေလွ်ာက္၊ အလုပ္နားခ်ိန္ ခဏရပ္ျပီး လႈပ္ရွားေပးပါ။
စအိုဝေလ့က်င့္ခန္း (စအိုဝကို ၃-မိနစ္ခန္႔ က်ံ႔ဳ၍ ျပန္ေျဖေလွ်ာ့ျခင္း) ကို အခါ ၅ဝ-၁ဝဝ-ခန္႔ နံနက္ ညေန တေက်ာ့စီ လုပ္ႏိုင္လွ်င္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
(၅) ဝမ္းေခါင္းအတြင္း ဖိအားမ်ားေစေသာ ေရာဂါမ်ားကို ႀကိဳးစားကုသရမည္။
ဥပမာ-နာတာရွည္ အဆုတ္ေလျပြန္ေရာင္ရမ္းနာရွိသူမ်ားသည္ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ေခ်ာင္းဆိုး၊ သလိပ္ဟတ္ျခင္း ျပဳရေသာေၾကာင့္ ဝမ္းေခါင္းတြင္း ဖိအားကို မ်ားေစႏိုင္ပါသည္။ ပရိုစတိတ္ဂလင္းေခၚ သုတ္ရည္အက်ိတ္ ေရာင္ရမ္းနာ၊ အသည္းေရာင္မာေတာင့္ျခင္း စသည္တို႔သည္လည္း ဝမ္းေခါင္းဖိအားကို မ်ားေစသည္။ ထိုေရာဂါမ်ား ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသမွသာ လိပ္ေခါင္းေရာဂါသည္ မကုသရဘဲ ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္ေလသည္။

သတိထားရန္အခ်က္မွာ လိပ္ေခါင္းႏွင့္ အူမႀကီးကင္ဆာ ပထမဆင့္သည္ ဆင္တူသည္။ ဝမ္းသြားစဥ္ ထြက္ေသာေသြးသည္ နီလြင္မေနဘဲ နီညိဳေရာင္ျဖစ္ေနျပီး ျပည္မ်ားႏွင့္ ပ်က္စီးသြားေသာ ဆဲလ္မ်ားပါလာလွ်င္ အူမႀကီးကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္၍ ေဆးရံုသို႔ ခ်က္ခ်င္းသြားေရာက္ ျပသစစ္ေဆးသင့္ပါသည္။

ပါေမာကၡ ေဒၚခင္ျဖဴ (ျမင္းျခံ)
အကိုး။ ။ 2001. No,10 Family Doctor.
(ျမတ္မဂၤလာ ၂ဝ၁ဝ-ခု ဇန္န၀ါရီလ)

No comments: