Tuesday, December 28, 2010

ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါ

ျမိဳ႔စြန္တေနရာတြင္ ႀကီးမားလွေသာ ေညာင္ပင္ႀကီးတပင္ရွိ၏။ ထိုေညာင္ပင္ႀကီးႏွင့္ မလွမ္းမကမ္းတြင္ လမ္းျပၾကယ္-အမည္ရွိ ကိုယ္ပိုင္ ေဆးကုေဂဟာတခု တည္ရွိ၏။ ထိုေဂဟာပို္င္ရွင္ ေဒါက္တာ ဇင္မင္းေမာင္သည္ လြန္စြာသေဘာေကာင္းသူ ျဖစ္၏။ ခ်ိဳ႔တဲ့သူမ်ားအား ေမတၱာျဖင့္ ကူညီတတ္၏။ ထိုေဂဟာအား အမ်ားျပည္သူက ေရႊေညာင္ပင္ ေဆးခန္း-ဟု အမည္ေပးထားသကဲ့သို႔ ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္အား ရုကၡစိုးႀကီး-ဟု ကြယ္ရာတြင္ ေခၚေ၀ၚၾက၏။

ခ်ိဳ႔တဲ့သူမ်ားအဖို႔ ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္သည္ ကယ္တင္ရွင္ရုကၡစိုးႀကီးပင္ ျဖစ္၏။ အသက္အႏၲရာယ္ႏွင့္ လက္တကမ္းနီးကပ္ေနသူ လူနာတဦးအဖို႔ အနီးရွိ ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္ကိုသာ အားကိုးရ၏။ အေရးေပၚ ကုသေပးမႈမ်ားျပဳလုပ္၍ ကယ္ခဲ့ရေသာ အသက္ေပါင္း မနည္းေတာ့ျပီ ျဖစ္၏။

တပည့္ကေလး ေမာင္စိန္၀င္းကလည္း လြန္စြာသြက္လက္ ဖ်တ္လတ္၏။ အလိုက္သိကာ အကင္းပါးသူျဖစ္၏။ ဆရာျဖစ္သူက အားနည္းေနသူကို စမ္းသပ္ေနခ်ိန္တြင္ ေမာင္စိန္၀င္းက ထိုးေဆးပုလင္းေဖာက္၍ တခါသံုးေဆးထိုးျပြန္ျဖင့္ စုပ္ျပီးသားျဖစ္ေန၏။

ယခုလည္း ဆိုက္ကားတစီး၀င္လာသည္ႏွင့္ ေဆးခန္း၀သို႔ အေျပးအလႊားေရာက္သြားကာ လူနာကေလးႏွင့္ မိခင္ျဖစ္သူအား ဆီးႀကိဳလိုက္၏။
ကေလးအး ေပြ႔ခ်ီ၍ ခုတင္ေပၚ တင္ေပးလိုက္၏။
ေျခမ်ားအမ္းကာ မ်က္ႏွာကေလးက ျပည့္တင္းေဖာင္းကားေနေသာ ထိုကေလး၏ အမည္မွာ ေမာင္ၾကြက္နီျဖစ္၏။ လက္လုပ္လက္စား လူတန္းစားမိဘမ်ားသည္ ကေလးငယ္မ်ားအား ၾကြက္နီ၊ ၀က္သိုး၊ ဆင္ေပါက္ စေသာ အမည္မ်ားလို လြယ္လင့္တကူေပးထားတတ္၏။

ထိုကေလးသည္ တကိုယ္လံုး ၀ဲေတြႏွင့္ ျဖစ္၏။ မိခင္ျဖစ္သူက ႏြမ္းပါးဟန္တူ၏။ ကေလး ေနမေကာင္းသည္မွာ ၾကာျပီျဖစ္ေသာ္လည္း ေဆးျမီးတိုမ်ားျဖင့္သာ ကုသေနဟန္တူ၏။
ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္၏ ႀကိဳတင္မွန္းဆခ်က္မ်ား ဒဏ္ထိ မွန္ကန္ေနေၾကာင္း ေရာဂါရာဇ၀င္ ေမးျမန္းရာမွ သိရွိလိုက္ရ၏။
ကေလးငယ္သည္ ဆီးသြားပါက ေသြးပါ၏။ ေသြးပါေနေသာ္လည္း မိခင္က ေၾကာက္ရလန္႔ရမွန္း မသိေသးေပ။ က်န္မာေရးဗဟုသုတ ေခါင္းပါးလွ၏။

ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါအေနျဖင့္ ေသြးေပါင္လြန္စြာတက္သြားရာမွ ကေလး သတိလစ္သြားမွပဲ လန္႔ဖ်ပ္ကာ ေဆးရံုေရာက္လာျခင္းျဖစ္၏။
ခင္မင္းရင္းစြဲရွိသူ ဆိုက္ကားဆရာ ကိုငွက္ရိုးသာ မကူညီပါက ကေလးမိခင္အဖို႔ ဆိုက္ကားခေပးရန္ ေခ်းရငွားရဦးမည္ ျဖစ္၏။
ကိုငွက္ရိုး၏ အားေပးစကားေၾကာင့္ ကယ္တင္ရွင္ ရုကၡစိုးႀကီးထံသို႔ ဆိုက္ဆိုက္ျမိဳက္ျမိဳက္ ေရာက္လာျခင္းျဖစ္၏။

ေသြးေပါင္တအားတက္ေနျခင္းသည္ စိုးရိမ္စရာ အေျခအေန ျဖစ္၏။
ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္သည္ အေရးေပၚကုသမႈကို တပည့္ကေလး ေမာင္စိန္၀င္း၏ အကူအညီျဖင့္ လ်င္ျမန္သြက္လက္စြာ လုပ္ေဆာင္ေပးလိုက္၏။ ၄င္းေနာက္ အငွားယာဥ္ေမာင္းသမား ကိုျမသာအား အကူအညီေတာင္းကာ ေဆးရံုသို႔ ေဆာလ်င္စြာ ပို႔္လိုက္၏။

လူနာႏွင့္ ကေလးမိခင္ ထြက္ခြါသြားျပီးေနာက္ မူလတန္းေက်ာင္းဆရာ ကိုလွေအးေရာက္ရွိလာ၏။ ကိုလွေအးသည္ က်န္းမာေရး ဗဟုသုတ ရွာမွီးေလ့ရွိ၏။ ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္ကို အားမနာတမ္း ေမးျမန္းတတ္၏။
ဟား---ကိုလွေအးပါလား။ ထိုင္ဗ်ာ ဘယ္က လွည့္လာတာလဲ။
ဒီေန႔ ေက်ာင္းမွာ အမ်ိဳးသားေအာင္ပြဲေန႔ အခမ္းအနားလုပ္တယ္ဆရာ။ အဲဒီကျပီးလို႔ ဆရာ့ဆီလွည့္လာတာ။
အမ်ိဳးသားေအာင္ပြဲေန႔ဆိုေတာ့ ရံုးပိတ္ရက္ပဲ။
ဟုတ္ပါတယ္ ဆရာ၊ ရံုပိတ္ရက္ပါဆရာ၊
ကၽြန္ေတာ့္မွာေတာ့ ေဆးခန္းပိတ္ရက္ မရွိပါဘူးဗ်ာ။ နားမေနရပါဘူး။ တေန႔ ၂၄-နာရီ ဆိုပါေတာ့ဗ်ာ။

ေရာဂါဆိုတာက အခ်ိန္မေရြး ထျဖစ္ႏိုင္တာပဲမဟုတ္လားဆရာ၊ ဆရာတို႔ ရွိေနမွပဲ ေတာင္ဘက္ရပ္ကြက္က လူနာေတြ အဆင္ေျပမွာပါဆရာ၊
လမ္းျပၾကယ္-ေဆးခန္းေတာင္ဘက္ရွိ ရပ္ကြက္က လက္လုပ္လက္စား ရပ္ကြက္ျဖစ္၏။ တရပ္ကြက္လံုး ေဒါက္တာဇင္မင္းေမာင္ကို အားကိုးေနၾကရ၏။ အထူးသျဖင့္ အေရးေပၚ အေျခအေနတြင္ ကိုငွက္ရိုးႏွင့္ အတူ ေရာက္လာတတ္၏။
ဟုတ္ပါတယ္ဗ်ာ၊ ဒါေၾကာင့္လည္း ကၽြန္ေတာ္မနားဘဲ ဖြင့္ေနရတာဗ်။ အဲဒီရပ္ကြက္က လူနာေတြက ေမတၱာနဲ႔ ကူညီရတာမ်ားပါတယ္။

ကုသိုလ္ရတာေပါ့ဆရာ၊ ေစာေစာက ကိုျမသာ တကၠစီ ထြက္သြားတာ ေတြ႔တယ္။ လူနာ ေဆးရံုပို႔တာ ထင္တယ္။
ဟုတ္တယ္၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ျပီး ေသြးေပါင္ေတြ တအားတက္ေနလို႔ ေဆးရံုပို႔လိုက္တာဗ်။ အေရးေပၚ အေျခအေနပဲဗ်။
လူနာ နာမည္က ဘယ္သူတဲ့လဲဆရာ၊
ေမာင္ၾကြက္နီတဲ့ဗ်။ ရွစ္နစ္ပဲရွိေသးတယ္။
ဟာ---ကၽြန္ေတာ့ တပည့္ကေလးပဲ။ သူက အေဖမရွိဘူး။ အေမက ေစ်းေရာင္ရတယ္။ ခ်ိဳ႔တဲ့ေတာ့ ေက်ာင္းဆက္မေနႏိုင္ရွာဘူး။ တတန္း ႏွစ္တန္းပဲ ေနလိုက္ရတယ္။ ေက်ာင္းစရိတ္ မတတ္ႏိုင္လို႔ ေက်ာင္းထြက္လိုက္ရတယ္။

ေအးဗ်ာ--သနားစရာပါလား။
ဟုတ္တယ္ဆရာ၊ တကယ့္ကို ဆင္းရဲတာပါ။ က်န္းမာေရး ဗဟုသုတကလည္း နည္းေတာ့ တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးလည္း မရွိဘူး။ တကုိယ္လံုး ၀ဲေတြခ်ည္းပဲ။
ဖြ႔ံျဖိဳးျပီးႏို္င္ငံက ဆရာ၀န္ေတြဆိုရင္ ၀ဲျမင္ဖူးပါ့မလား ဆရာ။
ဘယ္ျမင္ဖူးမလဲ ကိုလွေအးရယ္၊ စာေတြ႔ပဲ ရွိမွာေပါ့၊
ေစာေစာက ကေလးလူနာက ၀ဲေတြကုပ္ေတာ့ အနာေတြျဖစ္၊ အနာေတြကို ပိုး၀င္၊ ပိုး၀င္ရာက ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္လာေရာ၊

မူလတရားခံက ၀ဲပါလား ဆရာရယ္၊
ဟုတ္ပါတယ္ ကိုလွေအး၊ ဒီေရာဂါကို ေဆးပညာေ၀ါဟာရ အေနနဲ႔ ACUTE POSTSTRPTOCOCCAL GLUMERULO NEPHRITIS လို႔ေခၚတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္လာရင္ ေျခခံုေတြ အန္းတယ္။ မ်က္ႏွာေဖာေရာင္လာတယ္။ ဆီးမည္းမည္းေတြ သြားမယ္။ တခ်ိဳ႔က်ေတာ့ ဆီးထဲမွာ ေသြးအတိုင္း ေတြ႔တယ္။ ဆီးထဲမွာ အနည္ေတြပါတယ္။ ေဆးပညာမွာေတာ့ ဆီးထဲမွာ ေသြးပါတာကို HAEMATURIA လို႔ေခၚတယ္။ ဆီးထဲမွာ အသားဓာတ္ပါတာကို PROTEINURIA လို႔ ေခၚတယ္။
ဟုတ္ကဲ့ဆရာ

ဒီေရာဂါက ေသြးေပါင္တက္တတ္တယ္။ ေစာေစာက ေမာင္ၾကြက္နီလို ေသြးေပါင္တအားတက္ရင္ အေရးႀကီးတယ္။ အသက္အႏၲရာယ္ရွိတယ္။ အေရးေပၚ ကုသဖို႔လိုတယ္။ ကုတာေနာက္က်ရင္ ေရတိမ္နစ္သြားႏို္င္တယ္။
ေစာေစာက ဆရာေျပာသြားတဲ့ လကၡဏာေတြနဲ႔လာရင္ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္တယ္လို႔ မသကၤာဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါဆို ေသခ်ာေအာင္ ဘာေတြ စစ္သင့္လဲဆရာ။

ပထမဆံုး ဆီးစစ္ၾကည့္ရမယ္။ URINE FPR ROUTINE EXAMINATION လို႔ ေခၚတာေပါ့ဗ်ာ။ ဆီးသြားတဲ့အႀကိမ္အေရအတြက္တို႔ ဆီးနည္း မနည္း စတာေတြကေတာ့ ပါးစပ္နဲ႔ ေမးလို႔ရတယ္။ ဆီးအေရာင္၊ အနံ႔၊ ေသြးပါ မပါ၊ အသားဓာတ္ ပါ-မပါ၊ သၾကား ပါ-မပါ၊ SPECIFIC GRAVITY ဒါေတြၾကည့္ရမယ္။ ျပီးရင္ အဏုၾကည့္ မွန္ဘီလူးနဲ႔ ၾကည့္ရမယ္။ PUS CELL, EPITUELIAL CELL, CAST, RED CELL. CRYSTAL စတာေတြကို ၾကည့္ရမယ္။ လိုအပ္ရင္ တျခားစမ္းသပ္ခ်က္ေတြပါ လုပ္ႏိုင္တယ္။
ဟုတ္ကဲ့ဆရာ

အာသီးေရာင္ျပီးမွျဖစ္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါဆိုရင္ A-S-O တိုင္းရမယ္။ ျပီးေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာင္တာက ကိုယ္ခံစြမ္းအားစနစ္က ပဋိပစၥည္းေတြနဲ႔ ျပင္ပက ပဋိလႈံ႔ပစၥည္းေတြ ထိေတြ႔ ဓာတ္ျပဳတာေၾကာင့္ ျဖစ္တာ။ ေဆးပညာမွာေတာ့ IMMUNE MECHANISM လို႔ ေခၚတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးရည္ၾကည္ထဲက COMPLEMENT လို႔ေခၚတဲ့ ဓာတုျဒပ္ေပါင္းေတြကိုတိုင္းတာ ၾကည့္တယ္။ SERUM C3 နဲ႔ C4 လို႔ ေခၚတယ္။
ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါမွာ SERUM C3 နဲ႔ C4 က ပံုမွန္ထက္ နည္းေနတယ္။ အေရျပားက အရည္ၾကည္ကိုယူျပီး ၀ဲအတြက္ စစ္ၾကည့္ႏိုင္တယ္။

ေရာဂါအလားအလာက ဘယ္လိုေနလဲဆရာ-
ေရာဂါအလားအလာကို PROGNOSIS လို႔ေခၚတယ္။ ကေလးငယ္ေတြမွာ Prognosis ေကာင္းတယ္။ ဖိဖိစီးစီးကုလိုက္ရင္ ႏွစ္ပတ္ေလာက္ဆိုရင္ ေပ်ာက္သြားတာပါပဲ။ လူနာအနည္းစုမွာ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။ တခ်ိဳ႔က Rapidly Progressive Glomerulo Nephritis လို႔ေခၚတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါဘ၀ကို ကူးေျပာင္းသြားတတ္တယ္။ အဲဒီကေန အေျခအေနပိုဆိုးလာရင္ Acute renal failure လို႔ေခၚတဲ့ ရုတ္တရက္ေက်ာက္ကပ္စြမ္းေဆာင္ရည္ က်ဆင္းတဲ့ ေရာဂါဘ၀ကို ေရာက္သြားတတ္တယ္။ အတိုေကာက္ ARF ေခၚတာေပါ့၊ ARF ျဖစ္ရင္ အဖိတ္အစဥ္ရွိတတ္တယ္။
ဟုတ္ကဲ့ဆရာ

ဒီေရာဂါကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္ခ်င္ရင္ ကေလးငယ္ေတြမွာ ၀ဲေရာဂါရယ္၊ အာသီးေရာင္ေရာဂါရယ္ မျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ရမယ္။ ၀ဲ ေရာဂါကေတာ့ တကုိယ္ေရသန္႔ရွင္းေရး အားနည္းလို႔ ျဖစ္တာ။ မိဘေတြက ကေလးငယ္ေတြရဲ႔ တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးကို ဂရုစိုက္ရမယ္။ အာသီးေရာင္ေရာဂါအတြက္ကေတာ့ မနက္ေစာေစာ ဆားရည္နဲ႔ အာလုတ္က်င္းေပးရင္ ရပါတယ္။

အာသီးေရာင္တာက တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ကူးစက္တတ္တယ္ မဟုတ္လားဆရာ-
တိုက္ရိုက္ေတာ့ မကူးစက္ဘူးဗ်။ ပိုးေတြက ေလထုထဲကေန ကူးစက္တာ။ အဲဒီေတာ့ ေခ်ာင္းဆိုးရင္၊ ႏွာေခ်ရင္ လက္ကိုင္ပု၀ါ သံုးရမယ္။ ဖုန္ထူတဲ့အရပ္၊ လူထူတဲ့အရပ္ေတြ ေရွာင္ရမယ္။ ပြဲလမ္းသဘင္ေတြ မသြားနဲ႔ေပါ့ဗ်ာ။
ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ။

ကိုလွေအးက ေက်ာင္းဆရာဆိုေတာ့ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ေရာ၊ မိဘေတြနဲ႔ေရာ ထိေတြ႔ေနရတာပဲ။ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ပညာေပးေပါ့ဗ်ာ၊
ဟုတ္ကဲ့ဆရာ၊ ကၽြန္ေတာ္ ႀကိဳးစားပါ့မယ္၊
ထိုစဥ္ ဆိုက္ကားဆရာ ကိုငွက္ရိုးက လက္ဖက္ရည္ႏွစ္ခြက္ ယူလာ၏။
သံုးေဆာင္ပါ ဆရာ၊ အရင္အပတ္က ဆရာေဆးရံုတင္ေပးလိုက္တဲ့ ေလျဖတ္သြားတဲ့ အဘိုးႀကီးရဲ႔သားက ၀ယ္ေပးလိုက္တာပါဆရာ။
ေအး--ေအး--ထားခဲ့ကြာ၊
ကိုငွက္ရိုး ျပန္ထြက္သြား၏။
ကဲ ကိုလွေအး ေသာက္ဗ်ာ၊ ဖြ႔ံျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံေတြက လူနာေတြဟာ ဆရာ၀န္ကို တရားစြဲဖို႔ေခ်ာင္းေနၾကတာ၊ ခုလို လက္ဖက္ရည္ တိုက္ဖို႔ သတိရမွာ မဟုတ္ဘူး။
ဒါေပါ့ ဆရာရယ္၊ ျမန္မာျပည္က ျမန္မာလူနာေတြက ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းတယ္။ ေက်းဇူးသိတတ္တယ္။ လက္ဖက္ရည္က လမ္းေဘးလက္ဖက္ရည္ဆိုင္ကဆိုေတာ့ သိပ္ေတာ့ မေကာင္းဘူး ဆရာ။ ဒါေပမယ့္ ေစတနာကေတာ့ တန္ဖိုးျဖတ္လို႔ကို မရပါဘူး ဆရာရယ္။
သိပ္မွန္တာေပါ့ ကိုလွေအးရာ၊
ေဒါက္တာ ဇင္မင္းေမာင္၏ လွ်ာေပၚက လက္ဖက္ရည္သည္ ခ်ိဳျမိန္လြန္းလွ၏။

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအာင္ႀကီး။
( မေဟသီ ၂၀၀၉-ေဖေဖၚ၀ါရီလ)

No comments: