Saturday, February 5, 2011

ရင္သားကင္ဆာ သုေတသန၏ ေနာက္ဆံုးေတြ႔ရွိခ်က္ ငါးရပ္

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ရင္သားကင္ဆာကာကြယ္နည္း၊ စစ္ေဆနည္းနဲ႔ ကုသနည္းေတြအေၾကာင္း သုေတသနျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့အနက္ ေနာက္ဆံုးေတြ႔ရွိထားတဲ့အခ်က္ေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။
၁။ ကုသရခက္ေသာ ရင္သားကင္ဆာအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္---
အီစထရိုဂ်င္၊ ပရိုဂ်က္စတီရုန္းနဲ႔ HER 2 တို႔အတြက္ လက္ခံရာစင္တာ မရွိတဲ့ ရင္သားကင္ဆာ (Triple Negative"brecast cancer) အမ်ိဳးအစားကို ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆး၀ါးဆိုတာ မရွိသေလာက္ရွားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ PARP Inhibitor-လို႔ေခၚတဲ့ ေဆး၀ါးအသစ္တမ်ိဳးကေတာ့ ဒီေရာဂါကို ကုသႏိုင္ခဲ့ပါျပီ။ သက္တမ္းရင့္ ရင္သားကင္ဆာသည္ေတြကို ေလ့လာမႈတရပ္အရ ကင္ဆာေဆးသြင္းကုသမႈ နဲ႔အတူ PARP inhibitor ကုိ ေပးတဲ့အခါမွာ ၅၀-ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ အသက္ရွင္သန္ခ်ိန္ တိုးျမင့္လာခဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ေလ့လာမႈေတြ ထပ္မံျပဳလုပ္ဖို႔လိုအပ္ေနေသးေၾကာင္း သုေတသီေတြက ဆိုပါတယ္။ 

၂။ ေရာဂါစစ္ေဆးမႈအတြက္ ပိုေကာင္းေသာ ေသာ့ခ်က္---
ရင္သားကင္ဆာ ရွိႏို္င္သူေတြကို သတိေပးတဲ့အခါ မိသားစုမ်ိဳးရွိး၊ အသက္္ရြယ္၊ သားသမီးရွိ-မရွိ စတဲ့အခ်က္ေတြကို အဓိကထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေလ့လာမႈေတြအရ ေသြးဆံုးျပီး အမ်ိဳးသမီးရဲ႔ ခုခံႏိုင္စြမ္းအားနည္းျခင္းကို တြက္ခ်က္တဲ့အခါ သူရဲ႔ ရင္သားတစ္သွ်ဴး သိပ္သည္းဆကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ရင္သားတစ္သွ်ဴး သိပ္သည္းဆဟာ အသက္အရြယ္ကလြဲျပီး တျခားအႏၲရာယ္ရွိတဲ့အခ်က္ေတြထက္ ရင္သားကင္ဆာ ဆံုးျဖတ္ရာမွာ ပိုအေရးပါပါတယ္။ ရင္သား ဓာတ္မွတ္ရို္က္လို႔ ရင္သားဆစ္သွ်ဴး သိပ္သည္းဆမ်ားေၾကာင္းေတြ႔ရရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပါ။ ရင္သားတစ္သွ်ဴး သိပ္သည္းဆမ်ားရင္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ရင္သားဓာတ္မွန္ (Digital Mammogram)နဲ႔ ရို္က္မွ ပိုတိက်တဲ့အေျဖရမွာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ပါပဲ။

၃။ ျပန္ျဖစ္ေသာ ရင္သားကင္ဆာအတြက္ ထိေရာက္ေသာ အကူအညီ---
ရင္သားကင္ဆာ ျပန္ျဖစ္ရင္ ဆရာ၀န္အမ်ားစုဟာ နဂိုေဆးကုသမႈကိုပဲ ထပ္ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ အခု သုေတသနကေတာ့ ဒါဟာ မွားယြင္းႏိုင္ေၾကာင္း  ဆိုပါတယ္။ ေလ့လာမႈအရ ရင္သားကင္ဆာရွိသူ ၂၉-ဦးဟာ ရင္သားကင္ဆာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ တစ္သွ်ဴးေတြကို အသားစယူစစ္ေဆးတဲ့အခါ ကင္ဆာဆဲလ္ ျပန္႔ပြားေနတယ္လို႔ ထင္ရပါတယ္။ ယင္းလူနာ ၄၀-ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အက်ိတ္ဟာ သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲေနျပီး ၂၀-ရာခိုင္ႏႈန္းမွာေတာ့ ကုသမႈကို ခ်က္ခ်င္းေျပာင္းလဲဖို႔ လံုေလာက္တဲ့ မတူညီမႈေတြ ရွိေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာျပန္ျဖစ္ရင္ ေဆးကုသမႈ မခံယူခင္ အသားစယူ စစ္ေဆးမႈအသစ္ (New Biopsy) ျပဳလုပ္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးပါ။

၄။ ေဆးညၽႊန္းကို ျပန္စဥ္းစားျခင္း---
ရင္သားကင္ဆာ ျပန္မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ Tamoxifen ေဆးမွီ၀ဲေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီး အမ်ားစုဟာ စိတ္ေရာဂါကုသေဆးကိုလည္း မွီ၀ဲရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိတ္က်ေရာဂါကုသေဆးေတြဟာ Tamoxifen ေဆးရဲ႔ ေရာဂါတြန္းလွန္ႏိုင္စြမ္းအားကို ဖယ္ရွားႏိုင္ေျခရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရပါတယ္။ တခ်ိဳ႔စိတ္က် ကုသေဆးေတြဟာ Tamoxifen ေဆးရဲ႔ လုပ္ေဆာင္မႈေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ အင္ဇိုင္းရဲ႔ တာ၀န္ေတြကို ဟန္႔တားေၾကာင္း သုေတသနေတြက ဆိုပါတယ္။ ေလ့လာမႈအရ Tamoxifen နဲ႔အတူ စိတ္က်ကုသေဆးတခ်ိဳ႔ တြဲေသာက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၁၆-ရာခိုင္ႏႈန္းက ျပန္ျဖစ္ျပီး Tamoxifen တမ်ိဳးတည္းေသာက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၇ ဒသမ ၅-ရာခိုင္ႏႈန္းကသာ ကင္ဆာျပန္ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရပါတယ္။
သုေတသနေတြ ထပ္မံျပဳလိုဖို႔ လိုအပ္ေနေသးေပမယ့္  Tamoxifen နဲ႔အအတူ စိတ္က်ကုသေဆး မွီ၀ဲမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေသခ်ာစဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆိုပါတယ္။ စိတ္က်ကုသေဆး ေတြမွာ Celexa, Lexapro နဲ႔  Luvox တို႔ကေတာ့ ရင္သားကင္ဆာ အႏၲရာယ္ကို မျမင့္တက္ေစႏိုင္ပါဘူး။

၅။ နာက်င္မႈ၏ ရင္သားကင္ဆာ ကာကြယ္ႏိုင္ေသာ စြမ္းအား---
ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ေရာဂါ ခံစားေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ သတင္းေကာင္းပါ။ အမ်ိဳးသမီး ၉၀၀၀-ေက်ာ္ကို ေလ့လာမႈအရ ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာအႏၲရာယ္ ၂၆-ရာခို္င္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ ေရာဂါကို ကာကြယ္ေဆး ဒါမွမဟုတ္ ကုသေဆးမွီ၀ဲရင္ေတာင္ ေခါင္းတျခမ္းကိုက္ေရာဂါဟာ ရင္သားကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္းရွိေနတုန္းပဲလို႔ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ဆိုပါတယ္။

ဇြန္ခိုင္ဦး(ေဆး၀ါးကၽြမ္းက်င္တကၠသိုလ္)
(Good Health 3-17-10)

No comments: