Thursday, May 19, 2011

စကားေျခာက္မ်ိဳး

၁။ အဘူတံ အတစၧံ အနတၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ အပၸိယာ အမနာပါ။
    မဟုတ္မမွန္ အက်ိဳးမရွိ - သူတပါးတို႔လည္း မႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
၂။ ဘူတံ တစၧံ အနတၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ အပၸိယာ အမနာပါ။
    ဟုတ္မွန္ေသာ္လည္း အက်ိဳးမရွိ - သူတပါးတို႔လည္း မႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
၃။ ဘူတံ တစၧံ အတၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ အပၸိယာ အမနာပါ။
    ဟုတ္မွန္ အက်ိဳးရွိေသာ္လည္း သူတပါးတို႔ကမူ မႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
၄။ အဘူတံ အတစၧံ အနတၱၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ ပိယာ မနာပါ။
    မဟုတ္မမွန္ အက်ိဳးမရွိ - သူတပါးတို႔ ႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
၅။ ဘူတံ တစၧံ အနတၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ ပိယာ မနာပါ။
    ဟုတ္မွန္ေသာ္လည္း အက်ိဳးမရွိ - သူတပါးတို႔ ႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
၆။ ဘူတံ တစၧံ အတၳသံဟိတံ - သာစ ပေရသံ ပိယာ မနာပါ။
    ဟုတ္မွန္ အက်ိဳးရွိ - သူတပါးတို႔လည္း ႏွစ္သက္ေသာ စကားတမ်ိဳး။
   ( စကားေျခာက္ခြန္း၊ လူ၌ထြန္း၊ ေလးခြန္းကိုပယ္၊ ႏွစ္ခြန္းတြယ္) ဆိုသည့္အတိုင္း ျမတ္ဗုဒၶသည္ ၃ ႏွင္ ့၆ -ကိုသာ ေျပာေတာ္မူသည္။ 
( မဇၩိမပဏၰာသ အဘယရာဇကုမာရသုတ္ ပဏ္-၂-၅၇) 


စကားအရာ အဂၤါေလးတန္---
၁။ သုဘာသိတ-ေကာင္းေသာစကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
                   ဆိုး၀ါး ၾကမ္းတမ္းေသာစကားကို မေျပာဆိုရာ။
၂။ ဓမၼ-တရားႏွင့္ေလ်ာ္ေသာ စကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
                   တရားမဲ့ေသာစကား စည္းကမ္းမဲ့ေသာစကားကို မေျပာဆိုရာ။
၃။ ပီယ-ခ်စ္ဖြယ္ေသာစကားကိုသာ ေျပာဆုိရာ၏။
                   ရြံမုန္းဖြယ္စကားကို မေျပာဆိုရာ။
၄။ သစၥာ-မွန္ေသာစကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
                   မဟုတ္မမွန္ လုပ္ၾကံမေျပာဆိုရာ၊ နားစြန္းနားဖ်ား သူမ်ားစကားျဖင့္ 
                   ဟုတ္သေယာင္ ခ်ဲ႔ထြင္မေျပာရာ။
( သဂါထာ၀ဂၢသံယုတ္ သုဘာသိတသုတ္ ႏွာ-၁၉၀) 
* ဘ၀ႏၲဂု, သံုးလူ႔ထြတ္ခ်ာ, ေစာျမတ္စြာလည္း, သုဘာသိတ, ဓမၼစသား, ပီယ သစၥာ, က်ိဳးနပ္ရာဟု, အဂၤါေလးတန္, ေဟာမိန္႔ညႊန္၏။ ( မဃေဒ၀လကၤာသစ္) 


စကားေျပာရာ အခ်ိန္အခါစသည္ ၅-မ်ိဳး ---
၁။ ကာလ-ေျပာသင့္ရာ အခါမွသာ ေျပာဆိုရာ၏။ 
             အခ်ိန္အခါမဟုတ္ အခ်ိန္အခါ မသင့္ေတာ္လွ်င္ မေျပာဆိုရာ။
၂။ သစၥာ-အမွန္ကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
၃။ သဏွ-ႏူးညံ႔ေသာစကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
            ခက္ထန္ ရင့္သီးေသာစကားကို မေျပာဆိုရာ။
၄။ အတၳသံဟိတ-အက်ိဳးစီးပြားျဖစ္မည့္ စကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
            သူတပါးအက်ိဳးယုတ္ေစေသာ စကားကို မေျပာဆိုရာ။
၅။ ေမတၱာစိတၱ-ေမတၱာေရွ႔ထား၍ ေျပာဆိုရာ၏။
            မိမိေျပာဆိုေသာစကားျဖင့္ သူတပါးအက်ိဳးယုတ္ေစရန္ ေဒါသ ေမာင္းတင္၍ ေျပာဆုိျခင္း 
            မျပဳရာ။ ( အံ-၅-၀ါစာသုတ္ ၂၁၃)


No comments: