အသည္းေရာဂါ ေမးစရာ

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ဝင္း (အသည္းေရာဂါ အထူးကု ဆရာဝန္ႀကီး) ေျဖသည္။

အသည္းေရာင္ အသားဝါေရာဂါျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုကုမွာလဲ---
သိပ္ေမးသင့္တဲ့ ေမးခြန္းပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ေဆးဝန္ထမ္းေတြေရာ ျပည္သူေတြပါ အယူအဆေတြ မ်ိဳးစံုနဲ႔ အသည္းေရာင္ အသားဝါေရာဂါကို ကုၾကတာမွာ လြဲေနတာေတြ အမ်ားႀကီး ေတြ႔ေနရလို႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အသားဝါေရာဂါကို ဘယ္လို ကုရမယ္ဆိုတာ မေျပာခင္ လြဲမွာေးနတဲ့ ကုထံုးအယူအဆေတြကို အရင္ဆံုး ေရးျပသြားပါမယ္။ 

လြဲမွားေနတဲ့ အယူအဆေတြ---
၁။ ေရ မ်ားမ်ား ေသာက္ရမယ္။
အသားဝါျဖစ္ရင္ ထံုးစံအားျဖင့္ေတာ့ လူနာကို တေန႔ ေရ-၆-ပုလင္းေလာက္ တို္က္ေလ့ရွိတယ္။ အသားဝါ မက်ဘူးဆိုရင္လည္း ဝိုင္းေျပာၾကတယ္။ ေကာင္ေလးက ေတာ္ေတာ္ ဝါေနေသးတာပဲ၊ အဝါဓာတ္က ဘယ္က်ပါ့မလဲ ေရေသာက္တာက သိပ္နည္းတာကိုး၊ ေရ ၃-ပုလင္းေလာက္ ေသာက္ရံုနဲပေတာ့ အဝါမက်ႏိုင္ဘူး။ ေသာက္သာေသာက္ မ်ားမ်ားေသာက္၊ ေသာက္ႏိုင္သေလာက္ေသာက္၊ ဒါမွ အဝါက်မွာ ဆိုျပီး ေရကို ဂါလံပံုးနဲ႔ ပါးစပ္ထဲ ေလာင္းမထည့္ရံုတမယ္ပဲ၊ အဲဒီေလာက္ေတာင္ ေရကိုတိုက္ခ်င္ၾကတာ၊ ကၽြန္ေတာ္က ကိုယ္တိုင္ အသားဝါျဖစ္ဖူးတဲ့သူ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ့အေတြ႔အၾကံဳကို ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အသားဝါ ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ႏံုးျပီး ပ်ိဳ႔ခ်င္အန္ခ်င္ ဂိုင္းဂလန္ ျဖစ္ေနတာ။ တေန႔ထဲ ေရ ၆-ပုလင္း
ေသာက္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေသဖို႔သာ ရွိေတာ့တယ္။ ဘယ္ေသာက္ႏိုင္ပါ့မလဲ။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ေရကို မတန္တဆတို္ကလို႔ ပ်ိဳ႔မယ္၊ အန္မယ္ဆိုရင္ အစာမ်ိဳလမ္းေၾကာင္းရဲ႔ အဆံုးနားက ေသြးေၾကာေလးေတြ 
ေပါက္ျပီး ေသြးအန္ႏိုင္တယ္။ ေသြးအန္တယ္ဆိုတာနဲ႔ အဲဒီလူဟာ သတိလစ္ျပီလို႔သာ တြက္လိုက္ေတာ့။ ဒါေၾကာင့္ ေရအမ်ားႀကီး ေသာက္ခိုင္းတာက အသားဝါေရာဂါသည္ တေယာက္အတြက္ အႏၲရာယ္ ရွိႏို္င္ပါတယ္။

ေရအမ်ားႀကီးေသာက္လို႔ ဒုကၡေရာက္ႏို္င္တဲ့ ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ အသည္းေရာ္ငအသားဝါ ေရာဂါ
ျဖစ္ေနတဲ့သူဟာ နဂိုကတည္းက အသညး္အားနည္းတဲ့ အသည္းေျခာက္တဲ့ေရာ၈ါအခံသာ ရွိမယ္ဆိုရင္ေတာ့
ေရ ၆-ပုလင္းေသာက္တာနဲ႔ ေျခေထာက္ေရာင္၊ ေရဖ်င္းစြဲ ဒုကၡလွလွႀကီး ေတြပပါလိမ့္မယ္။ ေရအမ်ားႀကီး
ေသာက္ခို္င္းတာဟာ ျပည္သူေတြထဲမွာသာမက ေဆးေလာကထဲမွာလည္း ပ်ံ႔ႏွံ႔ေနတဲ့ အယူအဆပါ။ ဆရာဝန္ ေတာ္ေတာ္မ်ားကလည္း အသည္းေရာင္ အသားဝါျဖစ္တဲ့ လူနာေတြ႔တာနဲ႔ တခါတည္း ခင္မ်ား-ေရမ်ားမ်ားေသာက္၊ ဒါမွ အဝါက်မွာ-လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ေရာမ်ားမ်ားေသာက္ရင္ အဝါက်မယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဘယ္ကစလို႔ ဘယ္လိုပ်ံ႔ႏွံ႔ေနသလဲေတာ့ မသိပါ။ ဒါေပမယ့္ အဲလို အသားဝါေရာဂါသည္ ေတြကို ေရအမ်ားႀကီးတိုက္တာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ လူအမ်ားစု လက္ခ့တဲ့ သက္ဝင္ယံုၾကည္တဲ့ အသည္းေရာင္အသာဝါ ကုထံုးတရပ္ပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ရင္ အဝါဓာတ္လို႔ ေခၚတဲ့ ဘီလီရူဘင္ (Bilirubin) က်သြားႏိုင္သလားဆိုတာ စဥ္းစားၾကည့္ၾကရေအာင္။


ဘီလီရူဘင္ဆိုတာ ေသြးနီဥေလးေတြ သက္တန္းေစ့ျပီး ပ်က္စီးသြားရာကေန ထြက္လာတဲ့ ဓာတ္တမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒီ ဘီလီရူဘင္ေတြကို အသည္းက တာဝန္ယူ ဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္ျပီး ဆီးထဲမွာ တခ်ိဳ႔ စြန္႔ထုတ္ပစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆီးနဲ႔ဝမ္းဟာ ဝါေနတာ။ အသည္းဟာ ေရာင္ေနတယ္၊ အသည္းေကာင္းေကာင္း အလုပ္မလုပ္ဘူး ဆိုတာနဲ႔ အသည္းက အဝါဓာတ္ေတြကို စြန္႔ထုတ္မပစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီမွာ အဝါဓာတ္ေတြဟာ ေသြးထဲကို လွ်ံလာျပီး တကိုယ္လံုးကို အဝါဓာတ္ေတြ ပ်ံ႔ႏွံ႔ေတာ့တာ။ အဲဒါကို အသည္းေရာင္ အသားဝါလို႔ေခၚတာ။ သက္တန္းေစ့လို႔ ပ်က္စီးသြားတဲ့ ေသြးနီသေတြက ေန႔စဥ္ပံုမွန္ အဝါဓာတ္ေတြကို ေသြးထဲကို အျမဲပို႔ေပးေနမွာ။ အဲဒါေတြကို အသည္းက မဖ်က္ဆီးႏို္င္ေတာ့ဘူး၊ စြန္႔မပစ္ေတာ့ဘူးဆိုေတာ့ အသားဝါျဖစ္ေတာ့တာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေျပာေနတဲ့ အသားဝါနဲ႔ ေရဇာတ္လမ္းကို ျပည္စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။


ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေရေတြကို ဘယ္ေလာက္ပဲေသာက္ေသာက္ အသည္းနဲ႔ေက်ာက္ကပ္ ေကာင္းေနတဲ့ လူတေယာက္မွာ ေသြးထဲက ေရပမာဏကို ပံုေသျဖစ္ေအာင္ ထိန္းထားတာ တနည္းေျပာရရင္
ေသြးအျပစ္အက်ဲ ေျပာင္းလြဲမႈေတြမရွိေအာင္ သာမန္လူေကာင္းေတြမွာ ခႏၶာကိုယ္က ထိန္းစိမ္းထားျပီး သားပါ။ အဲေတာ့ ေ၇ေတြ မ်ားမ်ားႀကီး ေသာက္ေပမယ့္လဲ ေသြးက က်ဲသြားမွာမဟုတ္ဘူး။ အဝါဓာတ္ကလည္း ေလ်ာ့သြားေတာ့မွာ မဟုတ္ပါ။ ျပီးေတာ့ ဒဏ္ရာရေနတဲ့ အသည္းကလည္း ေရေသာက္လို႔
ေကာင္းလာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုေတာ့ ေရေၾကာင့္ အဝါဓာတ္က်လာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ရွင္းျပီ။ 


ေနာ္ကတခု စဥ္းစားရမွာက ေရ ဘယ္ေလာက္ေသာက္ရမလဲ၊ အမ်ားႀကီး မေသာက္ရဘူးဆိုရင္
ေလွ်ာ့ေသာက္ရမလား၊ အေျဖမွန္ကေတာ့ ေရကို လံုေလာက္ေအာင္ ေသာက္ရပါ့မယ္။ ေရအမ်ားႀကီး မေသာက္ရဘူး ဆိုေပမယ့္ လံုေလာ္ကတဲ့ ေရပမာဏ ရေအာ္ငေတာ့ ေသာက္ရမွာပါ။ ဆႏၵရွိသေလာက္ပဲ
ေသာက္ပါ။ အရည္ကို လံုးဝ မေသာ္ကႏို္ငဘူး ပ်ိဳ႔အန္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပုလင္းႀကီး ခ်ိတ္ေပးရပါလိမ့္မယ္။ တေန႔ကို အနည္းဆံုး အရည္ ၁၅၀၀ cc-တာ့ ဝင္ဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။ အရည္ဆိုတာ ေရတခုတည္းကိုေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာအရည္ျဖစ္ျဖစ္ကို ေျပာတာပါ။ Fluid intake ကို ဆိုလိုတာ၊ ဟင္းခ်ိဳေသာက္ေသာက္ သရက္သီး၊ သေဘၤာသီးေဖ်ာ္ရည္၊ ဘာအရည္ကို ျဖစ္ျဖစ္ ၂၄-နာရီအတြင္းမွာ အရည္ဝင္တာဟာ ၁၅၀၀ cc ေက်ာ္ေနရင္ မဆိုးပါဘူး။ ၁၅၀၀ cc ဆိုတာ drip ပုလင္းႀကီး သံုးပုလင္းစာေလာက္ေပါ့။ အဲဒီေလာက္ေတာ့ ဝင္ေအာင္ သြင္းေပး၊ ေသာက္ေပးရလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပန္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အသည္းေရာင္အသားဝါ
ေရာဂါသည္တေယာက္ဟာ လံုေလာက္တဲ့ အရည္ေသာက္သံုးမႈ ရွိရပါမယ္။ အရည္ေတြ ေရေတြ အလြန္အကၽြံ ေသာက္ဖို႔ မလိုပါဘူး။ ျပန္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အသည္းေရာင္ အသားဝါျဖစ္ေနတဲ့ လူနာေတယာက္ကို သူ႔အာသီသရွိသေလာက္ ေသာက္ခ်င္သေလာက္ ေသာက္ပါေစ။ ဇြတ္မတိုက္ပါနဲ႔။ အဲလို သူ႔သေဘာနဲ႔သူ ေသာက္ခို္င္းလို႔မွ အရည္ေတြ မေသာက္ႏိုင္ဘူး၊ ပ်ိဳ႔အန္ေနတယ္ဆိုရင္ drip သြင္းေပးပါ။
ဇြတ္ႀကီး ေရေတြကိုက္ရင္ လူနာအေျခအေန ပိုဆိုးပါလိမ့္မယ္။ 

မွတ္သားဖို႔ရာ---
က။ အသည္းေရာင္ အသားဝါ ျဖစ္ေနတဲ့သူကို ေရအမ်ားႀကီး မေသာက္ခို္င္းပါနဲ႔။
ခ။ ေရေတြအမ်ားႀကီးေသာ္ကလို႔ အဝါမက်ပါ။ အသည္းေရာင္တာ မေပ်ာက္ပါ။
ဂ။ လံုေလာက္တဲ့ အရည္ ေသာက္ပါေစ။ 
     (Adequate fluid intake) အလြန္အကၽြံ ေရေသာက္တာ (Excessive fluid intake) မျဖစ္ပါေစနဲ႔။
ဃ။ ေရေတြအမ်ားႀကီး ေသာက္ခို္င္းတာဟာ အသည္းေရာင္ အသားဝါလူနာအတြက္   
       အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ဝင္း (အသည္းေရာဂါ အထူးကုဆရာဝန္ႀကီး)
( ကလ်ာမဂၢဇင္း ၂၀၀၆-ေအာက္တိုဘာလ)