Tuesday, October 25, 2011

ႏွလံုးေရာဂါ ကာကြယ္မႈ နည္းလမ္းသစ္မ်ား

အလန္ေလဗီဆိုသူရဲ႔ ဖခင္ဟာ (၅၉)ႏွစ္အရြယ္မွာ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားရွာပါတယ္။ အလန္ဟာ ဖခင္ရဲ႔ ေဝဒနာမ်ိဳး မခံစားရေအာင္ ေနထိုင္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္။ သူ႔ရဲ႔ဖခင္ သခ်ႋဳင္းေျမမွာ ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့တဲ့ (၁၉၇၉)ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာပဲ သူဟာ ရာသက္ပန္ သက္သတ္လြတ္သမားအျဖစ္ ရပ္တည္ဖို႔
ေရြးခ်ယ္ေနထိုင္လာခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာ အဆီတိုးမႈေတြ, ဝမႈေတြ, ေသြးတိုးမႈေတြ အစရွိသျဖင့္
ႏွလံုးနဲ႔ပတ္သက္မယ့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြမရွိေအာင္ အႏွစ္ ၂၀-လံုးလံုး အထူးဂရစိုက္ထားျပီး ၾကပ္မတ္ေနထိုင္လာခဲ့တယ္။ 

ဆရာဝန္ထံမွာ ႏွစ္စဥ္တိုင္းပဲ ကိုလက္စထေရာ သက္ေရာက္မႈကိုပါ စစ္ေဆးတယ္။ လွ်ပ္စစ္ကိရိယာနဲ႔ ႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ အေျခအေနကိုပါ တႏွစ္တခါ မွန္မွန္ပဲ ေငြကုန္က်တယ္ သေဘာမပိုက္ဘဲ စစ္ေဆးခံယူတယ္။

အခု ၅၆-ႏွစ္အရြယ္ထဲ ဝင္လာျပီျဖစ္တဲ့ အလန္ေလဗီ-က“ကၽြန္ေတာ့္ဖခင္လို ေဝဒနာၾကမၼာမ်ိဳး မဆံုရေအာင္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ လိုအပ္တာမွန္သမွ် ေဆာင္ရြက္ျပီးျပီလို႔ ထင္မိတာပါပဲ”
သုိ႔ေပမယ့္ သူထင္သလို ဒီေဝဒနာကေန ကင္းလြတ္ေအာင္ ေရွာင္ႏိုင္ခဲ့ဟန္ မတူပါဘူး။
(၂၀၀၀)ျပည့္ႏွစ္ထဲက ေန႔တေန႔ျဖစ္တဲ့ ခရစၥမတ္ပြဲေတာ္ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္ေန႔ရဲ႔ နံနက္ခင္း (၅း၀၀)နာရီမွာပဲ သူ႔ရင္ဘတ္ေနရာကေန တအားေအာင့္တက္တာကို ရုတ္တရက္ၾကံဳလိုက္ရပါတယ္။ ဆရာဝန္ထံမွာ ႏွစ္စဥ္ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးမႈစရိတ္ သြင္းျပီးတာေတာင္ သီတင္းပတ္အနည္းငယ္ပဲ ရွိေသးတယ္။


ေရာဂါျဖစ္မယ့္ အရိပ္အေရာင္ေတာင္ ဘာခုမွ် မျပဘဲ ေကာက္ခါငင္ခါ ႏွလံုးေရာဂါ စေတာ့တာပါပဲေလ။
အလန္ေလဗီလို ႏွလံုးေရာဂါမျဖစ္ရေအာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးဆင္ျခင္ျပီး ျပင္ဆင္ေနထိုင္ခဲ့သူတဦးက ဘာအမွားရွိလို႔ ခုလို ေရာဂါခံစားလာရတာလဲ။ စဥ္းစားရခက္တဲ့ အျဖစ္တခုလို အံ႔အားသင့္ေလာက္မယ့္ အေၾကာင္းျဖစ္ေပမယ့္ ေရာဂါသဘာဝေပၚ နားလည္ထားသူအဖို႔ကေတာ့ ဆန္းေလာက္မယ္မထင္ဘူး။ 

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ႏွလံုးေရာဂါရဲ႔သဘာဝဟာ ကိုလက္စထေရာဓာတ္ သိပ္မရွိသူေတြကိုသာ ပံုမွန္တိုက္ခိုက္ေနတဲ့အျဖစ္ကို ျပေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ထဲမွာ အဆီ ကိုလက္စထေရာေတြ
ျပည့္ေနသူတဦးအေပၚ ႏွလံုးေရာဂါဟာ တိုက္ရိုက္မတိုက္ခိုက္ႏိုင္ခဲ့တာကို က်န္းမာေရးသိပၸံပိုင္းကပါ အခုေတြ႔ရွိခဲ့ပါျပီ။ ေသြးလမ္းေၾကာင္းေတြထဲမွာ အဆီပ်စ္ပ်စ္ေတြ ပိတ္ဆို႔ေနတဲ့အတြက္ ႏွလံုးကိုတိုက္ခိုက္ဖို႔ တားဆီးမႈအဟန္႔တခု ျဖစ္ခဲ့လို႔လည္း ျဖစ္ႏို္င္မယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမွာ ဗီလိန္အျဖစ္ ပါဝင္ေနတဲ့ ကိုလက္စထေရာတမ်ိဳးကေတာ့ ေရာင္ရမ္းမႈကို ေစစားတတ္တယ္။ အဲဒီ ကိုလက္စထေရာဟာ ရိုးရိုး ကိုလက္စထေရာအျဖစ္ကေန လမ္းခြဲျပီး ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ အဓိကအခန္းက႑ကေန ပါဝင္လႈပ္ရွားေနတတ္ပါတယ္။ 


အလန္ေလဗီ ေဝဒနာခံစားရျပီးေနာက္ပိုင္း angioplasty နည္းလမ္းနဲ႔ အထူးအဆင့္ျမင့္စြာ ခြဲစိတ္ကုဖို႔လုပ္ၾကတယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာမွာ ပိတ္ဆို႔ေနတာေတြကိုဖြင့္ျပီး ကိုလက္စထေရာ က်ဆင္းေစမယ့္ ေဆးဝါးေတြ တို္က္ေကၽြးေပးခဲ့ပါတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ လက္ေတြ႔ခံစားေနရတဲ့ သူ႔မိတ္ေဆြတေယာက္ကေတာ့ သိပ္ေခတ္မီျပီး ကုသမႈအဆင့္ပညာေက်ာ္လြန္တဲ့ ကုစားမႈေတြေနာက္ကို သိပ္မလိုက္ဘဲ သူ႔ကို ကုေပးလိုက္တဲ့ ဆရာဝန္ကိုျပၾကည့္ဖို႔ ထပ္ခါတလဲလဲနဲ႔ အၾကံျပဳတယ္။ အဲဒီဆရာဝန္ေၾကာင့္ သူ ခုလိုအသက္ရွင္ခြင့္ရေနတာလို႔လည္း ေျပာတယ္။


အဲသည္လိုနဲ႔ (၂၀၀၁)ခုႏွစ္မွာပဲ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ အလာမီေဒသ ဘာေကလီႏွလံုးဓာတ္ခြဲခန္းက
ေဒါက္တာေရာဘတ္ဆူပါကိုဆီ ေရာက္လာတယ္။ အလန္ေလဗီရဲ႔ ေသြးအစား ကိုယ္ထဲက ကိုလက္စထေရာေတြကိုသာ အဓိကထားျပီး ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးတယ္။ အလန္ေလဗီရဲ႔ကိုယ္ထဲမွာ ဘီအဆင့္ရွိတဲ့ L.D.L ကိုလက္စထေရာေတြ ဖံုးလႊမ္းေနတာကို စစ္ေဆးေတြ႔ရွိျဖစ္တယ္။


အဲဒီ L.D.L ဆိုတဲ့ လူကို ဆိုးဆိုးရြားရြား ဒုကၡေပးေလ့ရွိတတ္တဲ့ ကိုလက္စထေရာေတြေၾကာင့္ ႏွလံုးေရာဂါ ခံစားလာရတာပါလားလို႔ ေတြးဆၾကတယ္။ ေသြးထဲမွာ အဲဒီ ကိ္ုလက္စထေရာအမႈန္႔ေတြ သက္ေရာက္ခဲ့ရင္လည္း လူကိုေကာင္းစြာ အႏၲရာယ္ေပးမွာျဖစ္တယ္။ (သိပ္မႈန္တဲ့ ကိုလက္စထေရာကို LDL Pattern B လို႔ ေခၚၾကပါတယ္)။ အဲဒီအမႈန္႔ေတြဟာ မ်ားလာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ႏွလံုးေရာဂါ ခံစားရေတာ့တယ္။ ဒီအမႈန္႔ေတြဟာ ေသြးလႊတ္ေၾကာေတြထဲ အဝင္လြယ္ကူျပီး ေက်ာက္လိုတည္သြားတတ္ပါတယ္။ HDL ဆိုတဲ့ လူကို ေကာင္းမြန္းစြာ အက်ိဳးျပဳမယ့္ ကိုလက္စထေရာေတြနည္းျပီး pattern B ကိုလက္စထေရာအမႈန္႔ အမ်ားအျပား ခံယူမိတတ္သူတိုင္းဟာ ႏွလံုးေရာဂါေဝဒနာနဲ႔ ပတ္သက္ရျမဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ဆို H.D.L (ေကာင္းမြန္မယ့္) ကိုလက္စထေရာမွာ ဆိုးဝါးမယ္၊ L.D.L ကိုလက္စထေရာေတြကို သယ္ယူဖယ္ရွားႏိုင္ေအာင္ မစြမ္းေဆာင္ႏိုင္ေတာ့တဲ့အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။


အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ပညာရွင္ေတြရဲ႔ သုေတသနျပဳလုပ္မႈထဲမွာလည္း ေယာက်္ားသားသံုးဦးမွာ တဦးေလာက္က L.D.L pattern B ဆိုတဲ့ (အဆိုး)ကိုလက္စထေရာ အမႈန္႔ေတြ ရွိတတ္မွာျဖစ္သလို အမ်ိဳးသမီး တို႔ရဲ႔ ဗီဇသဘာဝအရ ခုနစ္ဦးမွာ တဦးရွိေနႏိုင္မွာ ျမင္ခဲ့ပါတယ္။


သို႔ေသာ္ ဒီျပႆနာကို အလြယ္တကူပဲ ေျဖရွင္းလို႔ရတာကေတာ့ သတင္းေကာင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဆီေလွ်ာ့စားမယ္၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မွန္မွန္ေလ့က်င့္မယ္၊ ဗီတာမင္ဘီပါတဲ့ ေဆးဝါးေတြ ေန႔စဥ္စားသံုး ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ L.D.L ကိုလက္စထေရာေတြဟာ ထုထည္ေလ်ာ့ပါးသြားႏိုင္ပါမယ္။ (ဗီတာမင္ဘီဟာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ေစမယ့္ သေဘာရွိတာေၾကာင့္ ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသေလာက္ပဲ ေသာက္ရမွာ ျဖစ္တယ္)။ 


အလန္ေလဗီရဲ႔ေသြးကို စစ္ေဆးလိုက္တဲ့အခါမွာလည္းပဲ ေသြးထဲမွာ L.D.L pattern B ေတြ သက္ေရာက္တဲ့လကၡဏာ ျပေနခဲ့တာကို အေျဖေတြ႔ရွိလာရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဗီတာမင္ေဆးဝါးအျပင္းစား (niacin)ကို ၆-ပတ္ စားေပးျပီး ေသာက္ခိုင္းလိုက္တယ္။ မၾကာခင္မွာပဲ ေသြးထဲမွာ အဆိုး-ကိုလက္စထေရာ အမႈန္႔ေတြ ကင္းစင္သြားျပီဆိုတာ သိလိုက္ရတယ္။


ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမွာ ၾကံရာပါတဲ့ ေမာ္လီက်ဴး---
ေသြးေၾကာေတြ ေရာင္ရမ္းတဲ့ အေၾကာင္းကလည္း လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ ေသြးျပြန္ငယ္ေတြထဲမွာ အဆိုး ကိုလက္စထေရာအမႈန္႔ေတြ ေက်ာက္လိုတည္ျပီး ပိတ္ဆို႔လာရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ပါပဲ။
ျပီးေတာ့ ေသြးထဲမွာ CRP (C-reative protein) ဆိုတဲ့ ေမာ္လီက်ဴးအမႈန္႔ေလးေတြ ေရာက္ရွိမႈမ်ားခဲ့ရင္လည္း
ေလသင္ဓုန္းျဖတ္ခံရျခင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းေတြ ရွိလာႏိုင္မယ္လို႔
ေဘာ္စတြန္အမ်ိဳးသမီးေဆးရံုက ႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ဆရာယန္ ေပါလ္ရစ္(ဒ္)ကာက ဆိုပါတယ္။


ဒီေမာ္လီက်ဴးေတြကိုလည္း အလြယ္တကူနဲ႔ပဲ ဖယ္ရွားလို႔ရႏိုင္ပါမယ္။ အက္(စ္)ပရင္ ေဆးျပားေတြ ေသာက္ေပးရံုနဲ႔ ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏိုင္ပါမယ္။


မၾကာခဏ သံသယရွိျဖစ္တဲ့ ပရိုတင္းကလည္း ၾကံရာပါ---
ေသြးလႊတ္ေၾကာေရာင္ရမ္းမႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္မယ့္ ရန္သူအေပါင္းဟာ ကိုယ္ခႏၶာမွာ အေထာင္အေသာင္း မကေအာင္ ရွိႏိုင္ပါမယ္။ ေဝဒနာမစတင္မီ ဗိုင္းရပ္(စ္) ကပ္ပါးပိုးမႊားနဲ႔ ဘက္တီးရီးယားပိုးမႊားတို႔ ဝင္ေအာင္းခံရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ပါ ျဖစ္တတ္ေသးတာကို ေဒါက္တာေရာဘတ္ဆူပါကို ေလ့လာမိဖူးေၾကာင္း သိရပါသည္။


(Chlamydia) အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါကုိျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးမႊားဟာ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါတမ်ိဳးကို ျဖစ္ပြားေစခဲ့ပါတယ္။ အလန္ေလဗီမွာ ဒီပိုးဝင္ေနတဲ့လကၡဏာကို အတိအက်နဲ႔ပဲ ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အဲဒီဘက္တီးရီးယား ပိုးမႊားေတြကိုပါ ဖယ္ရွားဖို႔အတြက္ ပိုးသတ္ေဆးေတြ တိုက္ေကၽြးရေသးတယ္။ 


Homocysteine အမီနီအက္ဆစ္ေတြဟာ ေသြးစီးေၾကာင္းထဲမွာ တည္ေဆာက္ႏိုင္တတ္ျပီး ေသြးလႊတ္ေၾကာ အနားေၾကာင္းေတြကို စပ္ဖ်ဥ္းဖ်ဥ္းနဲ႔ ရွိေစတတ္ပါမယ္။ ဒီလိုျဖစ္တာဟာ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိ-မရွိဆိုတာေတာ့ တိတိပပ မသိႏိုင္ေသးပါဘူး။ သို႔ေသာ္ ဒီအေၾကာင္းအရာအတြက္ ေဝဒနာရွင္ကို ဗီတာမင္ B-6 နဲ႔ B-12 တို႔ကို တိုက္ခိုင္းခဲ့သလို ေဖာလစ္အက္ဆစ္ကိုပါ ေသာက္ဖို႔ ညႊန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။


ကိုလက္စထေရာအမႈန္႔ျဖစ္တဲ့ Lipoprotein(a) ဟာလည္းပဲ ေသြးထဲမွာ အနည္ထိုင္ေစတတ္ပါတယ္။
ႏွလံုးေရာဂါခံစားရတဲ့ ေဝဒနာရွင္ (၁၅%)နဲ႔ (၃၀%)တို႔မွာ လစ္ပိုပရိုတင္း(ေအ) အမႈန္႔ ျမင့္မားစြာ အနည္ထိုင္ေနတာကို ျမင္ခဲ့ရေၾကာင္း က်န္းမာေရးသုေတသီေတြက ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီအတြက္ niacin အျပင္းစားေဆးနဲ႔သာ ကုသရမွာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း သိရပါတယ္။


“ဘယ္လိုအေျခအေနရွိရွိ လူတိုင္းဟာ ကိုယ္ထဲမွာ ကိုလက္စထေရာ ျဖစ္ပြားမႈ မ်ား-မမ်ား၊ ေသြးတိုးမႈ ရွိ-မရွိ၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ အဝလြန္ေရာဂါ ရွိ-မရွိ အျမဲစစ္ေဆးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္လာမွာကို မႈေနစရာလိုပါဘူး”
အဲဒီအၾကံျပဳခ်က္ကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ ကိုလက္စထေရာဆိုင္ရာ ပညာရွင္အသင္းက ဂ်ိမ္း(စ္)ကေလးမင္းက တင္ျပခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတာကို ေပ်ာက္ေအာင္ကုသေပးႏိုင္ခဲ့ရင္လည္း ႏွလံုးေရာဂါ
ေပ်ာက္ႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထားေတြပါ ျမင္ခဲ့ရတဲ့အေၾကာင္းလည္း တဆက္တည္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။


အလန္ေလဗီဟာ မ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ ေဝဒနာမ်ိဳးလားလို႔ သံသယရွိမိတဲ့အတြက္ မိမိညီအကို သံုးဦးကိုပါ ႏွလံုးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး အစစ္ေဆးခံယူခိုင္းခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသက္(၅၅)ႏွစ္အရြယ္မွာ ၾကံဳၾကရေတာ့မယ့္ သူ႔ညီအကိုသံုးဦးရဲ႔ ႏွလံုးေရာဂါကိုပါ ကယ္တင္ႏိုင္ျဖစ္သြားပါတယ္။


ေမ-အာေရာဂ်ံ
Ref: Heart Attack New Ways You Can Prevent It by SUSANFREJNKEL.
(ဂမၻီရ ၂၀၀၇-၁၂)

No comments: