Sunday, October 16, 2011

စိတ္တန္ခိုးရွင္

လူတိုင္းတြင္ စိတ္ဆိုသည့္ မေနာသႏၲာန္ရွိသည္။ ရွိေသာအရာမွန္သမွ်သည္ ပစ္ထားလွ်င္ ညစ္သြားေပသြားမည္ျဖစ္သည္။ ေဆးေၾကာတိုက္ခၽြတ္ေပးမွ သန္႔ျပီးေတာက္ေျပာင္လာေပမည္။ ဓားဆိုလွ်င္ ေသြးေနမွ ထက္ေလမည္။ စက္ဆိုလွ်င္ ေမာင္းေနမွ ေကာင္းေပမည္။ ရန္ကနု္ျမိဳ႔ရွိ တိုက္ခန္းေနသူမ်ားတြင္ ေရစုပ္ေမာ္တာကေလးမ်ား ကိုယ္စီရွိၾကသည္။ ထိုေမာ္တာသည္ ေန႔စဥ္ေရစုပ္ရန္ ေမာင္းေပးေနလွ်င္ ႏွစ္ႏွင့္ခ်ီ၍ ေကာင္းေန၊ ခုတ္ေမာင္းေနသည္။ အကယ္၍ တလတန္သည္ ခရီးေဝးသို႔ထြက္ခြါသြား၍ အိမ္ကို ပိတ္ထားခဲ့သည္ဆိုအံ႔၊ ျပန္ေရာက္၍
ေမာ္တာေမာင္းေသာအခါ ဂ်မ္းျဖစ္၍ ကိြဳင္ေလာင္သြားသည္မ်ိဳး ၾကံဳဖူးၾကပါမည္။

လူ႔စိတ္သည္လည္း တန္ခိုးတက္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္သည္။ ရွင္သန္ေနေအာင္ ေလ့က်င့္ေနရမည္။ စိတ္ကို ေလေအာင္ ပစ္ထားပါက စိတ္တန္ခိုးက်ေပမည္။

ယခုေခတ္သစ္ ေဆးသိပၸံအလိုအရ ဦးေႏွာက္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဓာတုနည္းပညာႏွင့္ သုေတသနျပဳေသာအခါ လူ႔ဦးေႏွာက္သည္ ၃-ေပါင္ခြဲေလာက္ ပ်မ္းမွ်အေလးခ်ိန္ရွိသည္ကို ေတြ႔ႏိုင္၏။ ဦးေႏွာက္တခုလံုးတြင္ Nerve Cells ေခၚ အာရံုေၾကာ ကလာပ္စည္းေပါင္း (၁၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)ရွိသည္။ ထိုကလာပ္စည္းကေလးမ်ားကို Neurons ဟု ေခၚသည္။ အေတြး၊ အသိ အာရံုကို ဓာတုအခ်က္ျပနည္းျဖင့္ ဓာတ္ကူး၍ ျဖစ္ေပၚေစသည္။ လူ႔စိတ္က တခ်က္ေတြးလိုက္သည့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေစတသိက္အသိကေလးအတြက္ ထို(၁၀၀)ဘီလ်ံရွိေသာ Neurons မ်ားက Synapses ေခၚ အခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္ထိခတ္မႈအႀကိမ္(၁၅,၀၀၀)
ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ထိုအခါ ဦးေႏွာက္အတြင္း စုစုေပါင္းဆက္သြယ္ထိခတ္မႈ အေရအတြက္ေပါင္းသည္ billions ေပါင္း ရာႏွင့္ခ်ီေလသည္။ ဤကား အေနာက္တိုင္းေဆးသိပၸံအလိုအရ ေခတ္အျမင္ႏွင့္ တင္ျပျခင္းျဖစ္သည္။

ဗုဒၶျမတ္စြာ၏ အဘိဓမၼာက်မ္းလာအရဆိုလွ်င္ ရုပ္နာမ္တရားတို႔သည္ ဥပါဒ္၊ ဌီ၊ ဘင္ တည္းဟူေသာ ျဖစ္၊ တည္၊ ခ်ဳပ္ ဆိုသည့္ သေဘာတရားသံုးခ်က္ျဖင့္ အစဥ္မျပတ္ ျဖစ္ေပၚေနသည္ဟူ၏။ 
ထိုသို႔ျဖစ္ေပၚရာတြင္ စိတ္သည္ ရုပ္ထက္ ၁၇-ဆ ျမန္သည္ဟူ၏။ မ်က္စိတမွိတ္ လွ်ပ္တျပက္တြင္ စိတ္အႀကိမ္ေပါင္း ကုေဋတသိန္း ျဖစ္သည္။ ဤတြင္ ဗုဒၶ၏ အဘိဓမၼာသေဘာအရ စိတ္၏လ်င္ျမန္ႏႈန္းႏွင့္ အေနာက္တိုင္း ေဆးသိပၸံ ဦးေႏွာက္ဇီဝဓာတုပညာအရ အာရံုေၾကာကလာပ္စည္းမ်ား ဓာတ္ကူးပံုအေရအတြက္ တို႔ကို ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ပါက နီးစပ္စြာတူညီေၾကာင္း သတိျပဳမိၾကေပမည္။


ဗုဒၶ၏အဘိဓမၼာအရ စိတ္အက်ဥ္း(၈၉)၊ အက်ယ္(၁၂၁) မ်ိဳးရွိေၾကာင္း ဖြင့္ဆိုသည္။ လူတိုင္း လူတိုင္း ဉာဏ္ေကာင္းေကာင္း၊ ဉာဏ္ထိုင္းထိုင္း၊ ထက္ထက္၊ ထံုထံု ဤအေရအတြက္အတိုင္း စိတ္အတူတူရွိၾကသည္။ စိတ္တန္ခိုးတက္ေအာင္၊ စိတ္တန္ခိုးရွင္ျဖစ္ေအာင္ ပါရမီရွိမွမဟုတ္၊ လူတိုင္း က်င့္ၾကံအားထုတ္ႏိုင္သည္။ က်င့္နည္းမွန္ရန္သာ လိုသည္။


စိတ္စြမ္းအင္ႏွင့္ ေရာဂါကုေပးေနသူမ်ား၊ အၾကားအျမင္ျဖင့္ ေဗဒင္ေဟာေနသူမ်ား၊ နတ္မ်က္စိျဖင့္ ေရွ႔ေရးကို ဖတ္ၾကားေပးသူမ်ားကို ေတြ႔ဖူးၾကမည္ျဖစ္သည္။ ထိုဆရာမ်ားသည္ ဉာဏ္ပညာထူးခၽြန္သည့္ တကၠသိုလ္မွ ပါေမာကၡႀကီးမ်ားမဟုတ္ေပ၊  သူလိုငါလို လူထဲကလူမွ်သာျဖစ္ၾကျပီး အေၾကာင္းအားေလ်ာ္စြာ စိတ္တန္ခိုးရွင္ျဖစ္ေအာင္ က်င့္ခြင့္ရခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ ဆရာေကာင္းေတြ႔ေသာေၾကာင့္သာလွ်င္ စိတ္တန္ခိုးရွင္ ျဖစ္ခဲ့ၾကျခင္းမည္၏။


ဤသို႔ဆိုေသာ္ လူတိုင္းလည္း က်င့္ခြင့္ၾကံခြင့္ရ၍ က်င့္ၾကံအားထုတ္ျဖစ္ပါက စိတ္တန္ခိုးရွင္ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။
ယခု စာရႈေနသူသည္ သာမန္လူတေယာက္ဟုပင္ မိမိကိုယ္ကို ထင္ေနမည္ဆိုပါက ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို
ေဝဖန္သံုးသပ္ၾကည့္ေစလိုသည္။
(၁) အနီးအနားရွိ လယတေယာက္ႏွင့္ တျပိဳင္တည္းလိုလို ေရွ႔ဆင့္ေနာက္ဆင့္ သမ္းေဝဖူးပါသလား။
(၂) မိမိတဦးတည္း လမ္းေလွ်ာက္သြားစဥ္ ေနာက္မွ တစံုတဦး လို္က္လံေစာင့္ၾကည့္ေနသကဲ့သို႔ ခံစားမိ၍ ရုတ္တရက္ လွည့္ၾကည့္ေသာအခါ အမွန္ပင္ လူတဦး မေယာင္မလည္ လိုက္လာသည္ကို ျမင္ဖူးပါသလား။
(၃) အိမ္တံခါးေခါက္သံ ၾကားလိုက္သည္ႏွင့္ အျပင္ဘက္တြင္ ဘယ္သူျဖင့္ ေရာက္ေနတာပဲဟု ေတြးသိမိျပီး တံခါးသြားဖြင့္ေပးသည့္အခါ မိမိေတြးသည့္သူ အမွန္ျဖစ္ေနေၾကာင္း ေတြ႔ဖူးပါသလား။
(၄) မိမိေတြ႔လိုသူတဦးကို စိတ္ကူးမိစဥ္ လမ္းခရီး၌ ထိုသူႏွင့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ဆံုရသည့္အျဖစ္မ်ိဳး ႀကံဳဖူးပါသလား။
(၅) ေဆြမ်ိဳး မိတ္ေဆြတဦးကို သတိရ၍ ထ,ျပီး ဖုန္းဆက္လိုက္ေသာအခါ တဖက္မွ ဖုန္းထူးသူက အေတာ္ပဲ ...အခုပင္ မင္းဆီကို ဖုန္းဆက္မလို႔လုပ္ေနတုန္း အခုမင္းဆက္လာတာကိုးဟု ေျပာခံရသည္ကို ႀကံဳဖူးရဲ႔လား။
(၆) မီးဖိုေဆာင္၌ ဟင္းအိုးႀကီးတည္ထားျပီး အျခားအလုပ္တခုေပၚလာ၍ သြားလုပ္ေနစဥ္ (သို႔မဟုတ္) ဧည့္သည္လာ၍ သြားဧည့္ခံေနစဥ္ ဖ်တ္ဆို မိမိတည္ခဲ့သည့္ ဟင္းအိုးကို ေျပးသတိရျပီး အျမန္သြားၾကည့္ရာ ေဝက်လုနီးပံု ျဖစ္ေနသည္ကို ႀကံဳဖူးပါရဲ႔လား။
(၇) အထားမွား၍ ရွာမေတြ႔ဘဲျဖစ္ေနသည့္ ပစၥည္းတခုကို တခ်ိန္တြင္ စိတ္ထဲ၌ ဖ်တ္ခနဲေပၚလာေသာေနရာသို႔ သြားၾကည့္ေသာအခါ ျပန္ေတြ႔သည္ကို ႀကံဳဖူးပါရဲ႔လား။
(၈) မိမိအလြန္ဝတ္ခ်င္သည့္ အဝတ္အထည္၊ အလြန္စားခ်င္သည့္ အစားအေသာက္ စသည္ကို မၾကာမီ ဝတ္ရ၊ စားရသည္မ်ိဳး ႀကံဳဖူးပါသလား။
(၉) နံနက္အိပ္ရာထတြင္ စိတ္ထဲ၌ ေလးလံထိုင္းမႈိ္င္း၍ တစံုတခု စိုးရိမ္ပူပန္သလိုျဖစ္ေနျပီး ထိုေန႔တြင္ ျပႆနာအခက္အခဲတခုႏွင့္ အမွန္ပင္ ႀကံဳရသည့္အျဖစ္မ်ိဳး ျဖစ္ဖူးပါရဲ႔လား။
(၁၀) ရပ္ေဝးေန မိမိေဆြမ်ိဳး၊ မိတ္ေဆြတဦးကို စိတ္ပူစရာတခု ေတြးမိေသာေန႔မွာပင္ ထိုသူ ဒုကၡေရာက္ေၾကာင္း သူ႔သတင္းဆိုး ၾကားရသည္မ်ိဳး ျဖစ္ဖူးပါရဲ႔လား။
(၁၁) သီခ်င္းတပိုဒ္ကို ရုတ္တရက္ ဆိုခ်င္စိတ္ေပါက္လာ၍ ေကာက္ဆိုလိုက္စဥ္ မေရွးမေႏွာင္းမွာပင္ မိမိေဘးက လူ(သို႔) ေရဒီယို (သို႔) ရုပ္ျမင္သံၾကားက ထိုသီခ်င္းပိုဒ္ကိုဆိုသည့္ အသံထြက္လာသည္ကို တိုက္ဆိုင္ဖူးပါသလား။
(၁၂) စာအုပ္တအုပ္၊ (သို႔) အဘိဓာန္တအုပ္ကို ေကာက္လွန္လို္က္ရာ မိမိၾကည့္လိုေသာ စာမ်က္ႏွာကို ဒက္ထိ လွန္မိသည္မ်ိဳး ႀကံဳဖူးပါသလား။


အထက္ေဖာ္ျပပါ တိုက္ဆိုင္မႈကေလးမ်ားသည္ သင့္စိတ္၌ ျဖစ္ေပၚသည္ႏွင့္ ျဖစ္ပ်က္သည္တို႔ အေၾကာင္းမဲ့ တိုက္ဆိုင္ျခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ စိတ္၏စြမ္းအင္၊ စိတ္၏တန္ခိုးေၾကာင့္ ျဖစ္မည့္ကိစၥကို ႀကိဳတင္ခံစားသိရွိျခင္းမ်ိဳးသာ ျဖစ္သည္။ ဤသည္ပင္လွ်င္ သင့္စိတ္၌ တန္ခိုးတခု ကိန္းဝပ္တည္ရွိေနေၾကာင္း သက္ေသျပျခင္းျဖစ္သည္။


သာမန္လူတေယာက္၊ သာမန္အခ်ိန္မ်ဳိးမွာပင္ ဤသို႔ စိတ္တန္ခိုးရွိေၾကာင္း ျပသမႈကေလးရွိေနခဲ့လွ်င္ ထိုသာမန္လူသည္ ထိုစိတ္တန္ခိုးကို ရွင္သန္တိုးတက္ ႀကီးျမင့္လာေအာင္ အားထုတ္က်င့္ယူရရွိမလာျပီေလာ။ က်င့္နည္းမွန္လွ်င္ သာမန္လူမ်ားလည္း စိတ္တန္ခိုးရွင္ျဖစ္လာမည္ဟု ယံုၾကည္သင့္ေလသည္။


လူ႔ဘဝတိုးတက္ေရးကို ရရွိလိုပါက မလုပ္သင့္သည္ကို ေရွာင္ရန္လိုသည္။ 
မလုပ္သင့္သည္မ်ားကို လုပ္ေနေသာသူမ်ား ဘယ္ေတာ့မွ တိုးတက္မည္မဟုတ္။ 
အလားတူ လုပ္သင့္သည္ကို လုပ္ျဖစ္မွ တိုးတက္မည္။ 
လုပ္သင့္သည္ကို မလုပ္ျဖစ္ေသာသူတို႔ တိုးတက္လာမည္မဟုတ္။
အႏွစ္ခ်ဳပ္ကား ဤႏွစ္ခ်က္သာ ျဖစ္သည္။


အလုပ္လုပ္ရာတြင္ တိုးတက္ႀကီးပြားခ်မ္းသာေရးကို ဟန္႔တားေႏွာင့္ယွက္ပ်က္စီးေစေသာ အမႈစရိုက္မ်ားစြာ ရွိသည္။ ထိုစရိုက္မ်ားမွာ----
* အမ်က္ေဒါသႀကီးျဖင္း
* ရန္ျငိဳးဖြဲ႔ျခင္း
* ဂုဏ္ျပိဳင္ျခင္း
* ေက်းဇူးမသိ၊ ေက်းဇူးကန္းျခင္း
* ေကာက္က်စ္စဥ္းလဲ ျဖားေယာင္းေသြးေဆာင္တတ္ျခင္း
* မွားေသာအယူရွိျခင္း
* မေကာင္းေသာ စိတ္ဆႏၵရွိျခင္း
* ျငဴစူေစာင္းေျမာင္းတတ္ျခင္း
* တယူသန္ျခင္း၊ တေဇာက္ကန္း ျပဳမူျခင္း
* ေနျမင့္ေအာင္ အိပ္ျခင္း
* ပ်င္းရိျခင္း
* ႏႈိး၍ ထခဲျခင္း
* အေပ်ာ္အပါး မက္ျခင္း
* အခ်ိန္မေလးစားျခင္း
* စည္းစနစ္ကို လိုက္နာမႈမရွိျခင္း
* အလုပ္ထဲတြင္ စိတ္ဝင္စားမႈမရွိျခင္း
* စိတ္လြယ္ျပီး ေပါ့ေပါ့လုပ္ျခင္း


အထက္ပါ အက်င့္စရိုက္ဆိုးမ်ားကို ရုန္းမထြက္ႏိုင္သူတို႔သည္ မိမိစိတ္ကို မခိုင္ေသာသူမ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။ စိတ္တန္ခိုးတက္လာပါက စိတ္ကိုႏိုင္ေသာအခါ အထက္ပါ စရိုက္ဆိုးမ်ားကို ျပဳျပင္ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္သည္ျဖစ္၏။


ႀကီးပြားခ်မ္းသာသူမ်ားသည္ ေအာက္ပါအရည္အခ်င္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္စံုသူမ်ားျဖစ္ၾကသည္။
* မာနမတက္၊ မၾကြားတတ္သူျဖစ္ျခင္း
* စကားတည္၊ ကတိတည္သူျဖစ္ျခင္း
* သူတပါးေက်းဇူးကို သိတတ္ျခင္း
* လုံ႔လဝီရိယ ရွိျခင္း
* ဆံုးျဖတ္ခ်က္ လ်င္ျမန္ျပတ္သားျခင္း
* အရာရာကို သတိရွိျခင္း
* ေဝဖန္ပိုင္းျခားျပီး လုပ္ျခင္း၊ ေဝဖန္သံုးသပ္ျပီးပါက ရဲဝံ႔စြာလုပ္ျခင္း
* ရိုးသားသန္႔ရွင္းစြာျပဳလုပ္ျခင္း
* စူးစမ္းဆင္ျခင္ျခင္း
* ေစာေစာအိပ္ရာ ထေလ့ရွိျခင္း
* သူမ်ားထက္ ေနာက္မက်ဘဲ ဦးေအာင္လုပ္ေလ့ရွိျခင္း
* သည္းခံႏိုင္ျခင္း
* ရန္ျငိဳးမဖြဲ႔ျခင္း
* ဆက္ဆံေရးေကာင္းျခင္း
* ဂုဏ္မျပိဳင္ဘဲ အလုပ္သာ ျပိဳင္လုပ္ျခင္း
* ျပဳျပင္သြန္သင္ရလြယ္ျခင္း
* မွန္ေသာအယူရွိျခင္း
* တည့္မွန္စြာဆက္ဆံျခင္း
* ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ၌ မေမ့မေလ်ာ့ျခင္း


အထက္ပါအရည္အခ်င္းမ်ား ျပည့္စံုုေအာင္လုပ္ရန္မွာ မိမိစိတ္ကို ႏိုင္မွျဖစ္သည္။ စိတ္မႏိုင္သူမ်ားဤအရည္အခ်င္းမ်ိဳး တည္ျမဲေအာင္ထိန္းထားရန္ ခက္လွသည္။ စိတ္တန္ခိုးရွိသူမ်ားသာ ဤအရည္အခ်င္းမ်ား အျမဲကိန္းေအာင္းေနေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္သည္။ ျပည့္ဝေနသည္။ ထိုသူမ်ားသာ ႀကီးပြားခ်မ္းသာၾကသည္။


က်င့္ၾကံအားထုတ္၍ စိတ္တန္ခိုးရွင္ျဖစ္လာေသာ္ မိမိေရွ႔ေရးကို ႀကိဳတင္ျမင္သိႏိုင္သည္။ ေရွာင္စရာရွိ ေရွာင္၍
ေဆာင္စရာရွိ ေဆာင္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အမွားကိုပယ္၍ အမွန္ကို ဆည္မိႏိုင္သည္။ ေဘးကိုလြတ္ေစ၍ သုခခ်မ္းသာ ေအာင္ျမင္မႈကို ရရွိေစသည္။ ႀကံဳလာမည့္အခက္အခဲကို ႀကိဳတင္သိရွိေသာအခါ ထိုအခက္အခဲကို မည္သို႔ရင္ဆိုင္ရမည္၊ မည္ကဲ့သို႔ ေျဖရွင္းရမည္ဟူ၍ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ စီစဥ္ျပီး ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္။


အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးလုပ္သူမ်ားသည္ ကုန္ေစ်းႏႈန္း တက္မည္လား၊ က်မည္လား ဆိုေသာအခ်က္ကို ႀကိဳတင္တြက္ဆတတ္ပါက အရႈံးကို ေရွာင္ႏိုင္သည္။ အျမတ္ကို ေဆာင္ႏိုင္သည္။ စိတ္တန္ခိုးရွင္တို႔ ဤအခ်က္ကို ႀကိဳတင္တြက္ဆႏိုင္ေလ့ရွိသည္။
ထို႔ျပင္ ထြက္ကုန္ပစၥည္းမ်ား တိုးထြက္မည္ေလာ၊ ေလွ်ာ့ထြက္မည္ေလာ၊ ပ်က္မည္ေလာ၊ ေအာင္မည္ေလာ၊ ရွားမည္ေလာ၊ ေပါမည္ေလာ၊ ဆိုသည့္ အေျခခံအခ်က္ကို ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းတတ္ပါက ႀကီးပြားခ်မ္းသာႏိုင္သည္။ ဤအခ်က္ကို စိတ္တန္ခိုးရွင္မ်ား ေကာင္းျမတ္ေသာရည္ရြယ္ခ်က္ထားပါက မွန္ကန္စြာ တြက္ခ်က္ႏိုင္ေလ့ရွိသည္။


စီးပြားေရးလုပ္ကိုင္သူသည္ မိမိႏွင့္ အေရာင္းအဝယ္လုပ္မည့္သူ စီးပြားဖက္၏ စိတ္ေနသေဘာထား အမွန္ကို သိရွိရန္လိုသည္။ လူေကာင္းလား၊ လူလိမ္လား၊ အရွည္ၾကံသူလား၊ တနပ္စားလား ခြဲျခားသိျမင္ရန္လိုသည္။ စိတ္တန္ခိုးရွင္မ်ားသည္ ဤသို႔ခြဲျခားသိျမင္ႏိုင္စြမ္းရွိသည္။
မိမိႏွင့္ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္မည့္သူ၊ အစုစပ္လုပ္ကိုင္လိုသူဟူ၍ လာေရာက္ဆက္ဆံေသာသူကို အမွန္ပင္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္လုပ္ကိုင္မည္လား၊ သတင္းစံုစမ္းရံုသက္သက္လား၊ ရိုး၏လား၊ မရိုး၏လား ဆိုေသာအခ်က္ကို ႀကိဳတင္သိရွိရန္ လိုသည္။ ယင္းသို႔ သိရွိႏိုင္သူမွာ စိတ္တန္ခိုးရွင္မွ ျဖစ္ေပမည္။


ထို႔ေၾကာင့္ တိုးတက္ေရး၊ ႀကီးပြားခ်မ္းသာေရးတို႔တြင္ စိတ္တန္ခိုးသည္ မ်ားစြာအေရးႀကီးေၾကာင္း ထိေရာက္မႈအလြန္ရွိေၾကာင္း အက်ိဳးျပဳေၾကာင္း သေဘာေပါက္ရန္ ျဖစ္ပါေတာ့၏။


ေအာင္ခ်ိန္ဘြား
(ဂမၻီရ ၂၀၀၄-၈)

No comments: