Thursday, November 17, 2011

အသည္းေရာဂါ ေမးစရာ

( ပါေမာကၡ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ဝင္း ေျဖသည္)

အသည္းေရာင္အသားဝါ ေရာဂါ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တာလဲ---

သည္းေျချပြန္လမ္းေၾကာင္း ပိတ္တာ---
ပံုမွန္အတိုင္းဆိုရင္ အဝါဓာတ္ေတြကို အသည္းကေနျပီး သည္းေျချပြန္ လမ္းေၾကာင္းကေန စြန္႔ထုတ္ပစ္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းမွာ တခုခု ပိတ္ေနရင္ အဝါဓာတ္ေတြ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္မွာ မစီးႏိုင္ရင္ ကိုယ္ထဲမွာ အဝါဓာတ္ေတြ လွ်ံထြက္လာျပီး မ်က္လံုးေတြ၊ အသားေတြ၊ ဆီးေတြ ဝါလာေတာ့တာေပါ့။ အသည္းက မေရာင္ေပမယ့္ လူတကုိယ္လံုး ဝါေနတယ္၊ ဂၽြန္းဒစ္ (Jaundice) ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ အသည္းေရာင္အသားဝါနဲ႔ လြဲမွားတတ္တာေပါ့။ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းကို ပိတ္တတ္ေစတာေတြမွာ အဓိကေျပာရရင္ေတာ့ သန္းေကာင္၊ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းေက်ာက္ (Common Bile CBD Stone) နဲ႔၊ ကင္ဆာေရာဂါတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္ေတြ ပိတ္ရင္ေတာ့ သန္ေကာင္နဲ႔ ေက်ာက္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသက္ႀကီးလာရင္ေတာ့ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ပဲ ပိတ္ပိတ္ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းပိတ္တာကို ဖြင့္ေအာင္လုပ္ျပီး ကုလို႔ရႏိုင္ပါတယ္။ မွန္ေျပာင္းကတဆင့္ လမ္းေၾကာင္းဖြင့္တဲ့ အီးအာရ္စီပီ (ERCP) နည္းနဲ႔ လုပ္ရင္လည္း ရတယ္။ ခြဲစိတ္ျပီး လမ္းေၾကာင္းဖြင့္ေအာင္ လုပ္မယ္ဆိုရင္လည္း ရတယ္။ အခ်ိန္မီ လမ္းေၾကာင္းဖြင့္ေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္နဲ႔ကို ေသသြားႏိုင္ပါတယ္။

ကင္ဆာ---
နာမည္ႀကီး ရုပ္ရွင္၊ ဗီြဒီယို သရုပ္ေဆာင္မင္းသမီး တေယာက္ရဲ႔အေဖဟာ နယ္မွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရင္းနဲ႔ အသားေတြဝါလာေတာ့ အသားဝါဆိုျပီး ကုတယ္၊ အလုပ္ရႈပ္တာနဲ႔ တလေလာက္ၾကာမွ ရန္ကုန္ကို ေရာက္လာျပီး ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ျပေတာ့မွ အသည္းေရာင္ အသားဝါေရာဂါ မဟုတ္ဘဲ သည္းေျချပြန္လမ္းေၾကာင္းဟာ ကင္ဆာေၾကာင့္ ပိတ္ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ခြဲစိတ္ျပီး ကုေပးလိုက္ရတယ္။ ဒီလိုပဲ အသားဝါေနတဲ့ လူနာေတြထဲမွာ အသည္းေရာင္အသားဝါမဟုတ္ဘဲ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္း ကင္ဆာေၾကာင့္ ပိတ္ျပီး ဝါေနတာေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး ေတြ႔ခဲ့ဖူးပါတယ္။

သန္ေကာင္---
သန္ေကာင္ဟာ အူလမ္းေၾကာင္းကေနတဆင့္ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းထဲကို ဝင္သြားျပီဆိုရင္
ေသတဲ့အထိ ေရွ႔ကို တိုးဝင္သြားရင္းနဲ႔ အသည္းထဲအထိ ေရာက္သြားျပီး လမ္းေၾကာင္းပိတ္ေနတတ္ပါတယ္။ တခါတေလ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းႀကီး တခုလံုးအျပည့္ သန္ေကာင္ သံုး-ေလးေကာင္ေလာက္ ပိတ္ေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ သန္ေကာင္အရွင္ တို႔လို႔တန္းလန္းနဲ႔ ပိတ္ေနလို႔ အစာအိမ္မွန္ေျပာင္းနဲ႔ ဆြဲထုတ္ရတာလည္း ေတာ္ေတာ္ေလး ေတြ႔ရပါတယ္။


ေက်ာက္ (STONE)---
သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းမွာ ေက်ာက္ေတြပိတ္ျပီး တကိုယ္လံုး ဝါေနတာလည္း ေတြ႔ဖူးပါတယ္။ တယ္လီေဗးရွင္း ဓာတ္မွန္မွာ ဒီေက်ာက္ေတြကို ေတြ႔ခ်င္မွ ေတြ႔ရမယ္။  မွန္ေျပာင္းနဲ႔ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းကို ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ ေရာက္ေတာ့မွ ေက်ာက္ေတြရွိတာကို ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္း ေက်ာက္ေတြကို ခြဲစိတ္ျပီး ကုလို႔ရသလို အခုေခတ္မွာေတာ ့မွန္ေျပာင္းနဲ႔
ေက်ာက္ေတြကို ဆြဲထုတ္လို႔လည္း ရပါတယ္။ ေက်ာက္ေတြႀကီးေနရင္ေတာ့ သံညႇပ္ေတြနဲ႔
ေျခပစ္လို္က္လို႔ရပါတယ္။ ဒီလို အီးအာရ္စီပီ(ERCP) မွန္ေျပာင္းနဲ႔ ကုတဲ့စနစ္ဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို လူနာကို သက္သက္သာသာနဲ႔ စရိတ္လည္းနည္း၊ အႏၲရာယ္လည္း ကင္းျပီး မခြဲရ-မစိတ္ရ ကုလို႔ရတဲ့
ေခတ္ေပၚနည္းတခုပါ။ ဒီနည္းနဲ႔ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး ေဆးရံုႀကီးေတြမွာ ကုလို႔ရေနပါျပီ။


သည္းေျခလမ္းေၾကာင္းက်ဥ္းတာ---
တခါတေလ ေရာက္ေတာ့ သည္းေျခလမ္းေၾကာင္း ခဏခဏေရာင္ျပီး (Cholongitis) သည္းေျခလမ္းေၾကာင္း တေနရာရာမွာ အနာရြတ္ထင္ျပီး လမ္းေၾကာင္းပိတ္ေနရင္လည္း အသားဝါတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုဆိုရင္ (ERCP) မွန္ေျပာင္းနည္းနဲ႔ လမ္းေၾကာင္းခ်ဲ႔ပစ္လိုက္လို႔ရွိရင္လည္း မခြဲမစိတ္ဘဲ လြယ္လြယ္ေလး လမ္းေၾကာင္း ဖြင့္သြားျပီး အဝါေလ်ာ့သြားေအာင္၊ ေရာဂါေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။


ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။
ပါေမာကၡ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ဝင္း (အသည္းေရာဂါအထူးကုဆရာဝန္ႀကီး)


(ကလ်ာမဂၢဇင္း ၂၀၀၆-ခု ဒီဇဘၤာလ)

No comments: