Wednesday, January 9, 2013

တုပ္ေကြး

အခုတေလာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ မယ္ရီလင္းျပည္နယ္ဘက္မွာ တုပ္ေကြးျဖစ္တဲ့သူေတြ အေတာ္မ်ားေနပါတယ္၊ ဟိုေန႔က အိမ္တစ္အိမ္မွာ ဆရာဝန္တစ္ေယာက္ႏွင့္ေတြ႔တယ္ သူက ေမးတယ္ Flu Shot ထိုးျပီးျပီလားတဲ့၊ ဒီကလဲ မထိုးရေသးဘူးလို႔ ေျပာလိုက္တယ္၊ ထိုးထားဘို႔ ေကာင္းတယ္တဲ့၊ ဒီႏွစ္ Flu က ေတာ္ေတာ္ဆိုးမယ္တဲ့၊ flu က ေတာ္ေတာ္ဆိုးမယ္ မဆိုးမယ္ မသိဘူး၊ သူေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ဒီက flu ျဖစ္ေနျပီ၊ ေတာ္ေတာ္ေတာ့ ခံရခက္သားဘဲ၊ ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းကား မဟာကပၸိယႀကီး ကေန႔ (၁-၂-၁၃) ေနမေကာင္းဘဲနဲ႔ အလုပ္သြားတယ္၊ ေနာက္ေန႔က်ေတာ့ ေစာေစာ ျပန္လာတယ္၊ ေနမေကာင္းရင္ ျပန္သြားလို႔ ေျပာလို႔ ျပန္လာတာတဲ့၊ ဒီကလဲ သြားစရာလမ္း ရွာေနတာနဲ႔ အေတာ္ပဲ၊ Ikea သြားရေအာင္ဆိုေတာ့ သြားတာေပါ့တဲ့၊ ေခါင္းအံုး၊ ေစာင္၊ အိပ္ရာခင္း စသည္ ထည့္ဘို႔ ဗီရို ( Closet ) သြားရွာတာပါ၊ ထားမဲ့ေနရာနဲ႔ ကိုက္တဲ့ဟာကို ရွာတာ မေတြ႔ပါဘူး၊ အံဝင္ခြင္က်ကို မျဖစ္ဘူး၊ တခုေတာ့ ေတြ႔ခဲ့တယ္ ဒါေပမဲ့ အပိတ္မပါဘူး ျဖစ္ေနတယ္၊ ဘာမွလဲ ထည့္လို႔ရမဲ့ပံု မေပၚပါဘူး၊ သြားေပမယ့္ အရာမထင္ခဲ့ပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ အဲဒီမွာတင္ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ခ်မ္းစိမ့္စိမ့္ေလး ျဖစ္ေနသလိုပဲ သတိထားမိလိုက္တယ္။ ေနာက္ေန႔ေတြမွာေတာ့ မိမိေရာ ေမာင္ေခမိန္ေရာ ျဖစ္ပါေလေရာ့ Flu (တုပ္ေကြး)ေန႔တိုင္း ရြတ္ဖတ္ပူေဇာ္ေနက် ပ႒ာန္းေတာင္ မပူေဇာ္ႏိုင္ပါဘူး။ ညအိပ္ေတာ့ ေခါင္းကလဲ ေခၽြးေတြထြက္၊ ခႏၶာကိုယ္ကလဲ ေညာင္းကိုက္၊ ေခ်ာင္းကလဲ ဆိုး၊ ႏွာရည္ကလဲ တရႊတ္ရႊတ္နဲ႔၊ အိပ္မေပ်ာ္တဝက္ ႏိုးတဝက္နဲ႔ပဲ မိုးလင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ တရားရႈမွတ္မယ္ ဆိုျပီး ရႈမွတ္တယ္၊ မွတ္စိတ္က ဝမ္းဗိုက္ ေဖာင္းပိန္၊ ႏွာသီးဖ်ား ႏႈတ္ခမ္းဖ်ား ဝင္ေလ ထြက္ေလဆီကို မကပ္ႏိုင္ဘူး၊ မွတ္စိတ္က ရႈမွတ္မႈ အာရံုဆီကို မေရာက္ႏိုင္ဘူး၊ ဖြာက်ဲက်ဲႀကီးျဖစ္ျပီးေတာ့ ေနတယ္၊ အဲဒီအတိုင္းပဲ မွတ္ေနလိုက္တယ္၊ ၾကာၾကာမရပါဘူး၊ ဒါနဲ႔ စဥ္းစားမိတယ္ ေသခါနီး ေရာဂါေဝဒနာ ႏွိပ္စက္ခံေနရရင္ေတာ့ ဒီလိုပဲ တရားမရႈမွတ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒုကၡပဲလို႔၊ ဟုတ္တယ္ တကယ္ျဖစ္လာျပီဆိုေတာ့ တရားမွတ္ႏိုင္ဘိ္ု႔ဆိုတာ အေတာ္ခက္မယ္ထင္တယ္၊ အခုကတဲက ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အဆင္ေျပေအာင္ လုပ္ထားႏိုင္မွျဖစ္မယ္လို႔ စဥ္းစားမိပါတယ္။ (အခုေတာ့ နဲနဲေတာ့ သက္သာလာပါျပီ အရွင္းေတာ့ မေပ်ာက္ေသးဘူး)ေဆးေတာ့ ေသာက္ေနရေသးတယ္။ အေတာ္ေတာ့ ခံရခက္တဲ့ Flu-ပဲ။ Flu-မျဖစ္ေအာင္ သတိထားၾကပါ၊ မဟုတ္ရင္ အလုပ္ပ်က္ အကိုင္ပ်က္ႏွင့္ဆို အဆင္မေျပပါဘူး-ေနာ္။ အားလံုး Flu-ေဘးမွ ကင္းေဝးၾကပါေစ။ ဒီစာ ဖတ္မိသူမ်ားလဲ အတတ္ႏိုင္ဆံုး က်န္းမာေရး ေကာင္းေအာင္ ေနထိုင္ၾကျပီးေတာ့ တရားမ်ားမ်ား ရႈမွတ္ထားၾကပါ-လို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ ဒီတုပ္ေကြး ေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ျပီး ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္း ၾကည့္အံုးမွပဲဆိုျပီး ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေတြ႔ပါတယ္၊ တုပ္ေကြးအေၾကာင္း။ ေတြ႔တဲ့အတိုင္း ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးသည္ ႏွာေခါင္းႏွင့္ ပါးစပ္တို႔မွ ထြက္ေသာ ႏွပ္၊ သလိပ္၊ တံေတြးတို႔၌ ခိုေအာင္းတတ္သည့္ ဗိုင္းရပ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ ကူးစက္တတ္သည့္ ကပ္ေရာဂါျဖစ္သည္။ ရံဖန္ရံခါ ကမၻတဝွန္းလံုးသို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔ကူးစက္တတ္သျဖင့္ ကမၻာ့ႏွာ-ဟူ၍လည္း ေခၚဆိုၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ အျခားကပ္ေရာဂါတို႔ႏွင့္ ႏႈိင္းစာလွ်င္ အေသအေပ်ာက္ နည္းပါးသည္။ တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ေပၚေစေသာ ဗိုင္းရပ္ပိုးဟူ၍ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသည္။ ထုတ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္း၏ လကၡဏာတို႔မွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ခ်မ္းစိမ့္စိမ့္ျဖစ္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္ အဆစ္အျမစ္ ကိုက္ခဲျခင္းတိ္ု႔ ျဖစ္သည္။ တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ပြားလွ်င္ လူနာသည္ ရပ္သတၱတပတ္မွ်ေသာ္၄င္း၊ ဆယ္ရက္မွ်ေသာ္၄င္း၊ ေဝဒနာကို ခံစားရသည္။ လူနာသည္ အားအင္ဆုတ္ယုတ္၍ ကိုယ္ခႏၶာ ေလးလံထိုင္းမႈိင္းျခင္းကို ခံစားရသည္။ လူနာတို႔၌ အားအင္ ဆုတ္ယုတ္တတ္ျခင္းေၾကာင့္ တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားျပီးသည့္ေနာက္ အျခားေရာဂါမ်ား ဝင္ေရာက္လာတတ္သည္။ တုပ္ေကြးေရာဂါကို ကုရာ၌ ဝမ္းႏုတ္ျခင္း၊ ေခၽြးထုတ္ျခင္း၊ စသည္တို႔ကို ျပဳလုပ္ေပးရသည္။ ေခၽြးလႈိင္လႈိင္ထြက္ေအာင္ ပူေသာ အေဖ်ာ္ယမကာတို႔ကို ေသာက္ရာ၏။ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္တို႔ကိုလည္း မွီဝဲရာ၏။ လူနာကား အိပ္ရာတြင္ လဲေလ်ာင္း၍ လံုးဝျငိမ္သက္စြာ အနားယူသင့္သည္။ တုပ္ေကြးေရာဂါကိ္ု ကာကြယ္ရန္ကား လူအမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာေနထိုင္ေသာ ပြဲလမ္းသဘင္ စသည္တို႔သို႔ သြားေရာက္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ပထမကမၻာစစ္ႀကီး ျပီးစေခတ္က တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ ကမၻာတဝွန္းလံုးသို႔ ကူးစက္ေသာ ကပ္ေရာဂါအျဖစ္ျဖင့္ သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္ ပ်ံ႔ႏွံ႔ခဲ့သည္။ ပထမတြင္ ၁၉၁၈-ခုႏွစ္ ေမလႏွင့္ ဇြန္လအတြင္း ကပ္ေရာဂါ က်ေရာက္ေလရာ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံမွေသာ္၄င္း၊ စပိန္ႏို္င္ငံမွ ေသာ္၄င္း၊ အေရွ႔ဥေရာပႏိုင္ငံတို႔မွေသာ္၄င္း၊ စတင္ျဖစ္ပြားသည္ဟု အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အဆိုမ်ားရွိခဲ့သည္။ ထိုကပ္ေရာဂါ ဆိုက္ရာေဒသတို႔ကား ဂ်ာမနီ၊ ၾသစႀတီးယား၊ ေနာ္ေဝ၊ ဆီြဒင္၊ ဒိန္းမတ္၊ ေဟာ္လန္၊ ဆြစ္ဇာလန္၊ ေတာင္အေမရိက သမတႏိုင္ငံမ်ား၊ ျဗိတိသွ်ပိုင္ အေနာက္အိႏၵိယကၽြန္းစု၊ အဇိုးကၽြန္း၊ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာရွိ ကၽြန္းမ်ား၊ ၾသစေၾတးလီးယားတိုက္အနီးရွိ ကၽြန္းမ်ားဟူေသာ ေဒသတို႔ျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က ထိုေရာဂါသည္ ခ်က္ျခင္းျဖစ္ပြား၍ ခ်က္ျခင္းပင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားရကား အေသအေပ်ာက္သည္ မေျပာပေလာက္ေခ်။ ၁၉၁၈-ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလတို႔တြင္ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ တုပ္ေကြးေရာ၈ါကပ္မွာမူ ဥေရာပ၊ အေမရိက၊ အာရွ၊ အာဖရိက တည္းဟူေသာ တိုက္ႀကီးေလးတိုက္ရွိ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ က်ေရာက္ေလသည္။ ထိုကပ္ေရာဂါသည္ ပထမေရာဂါထက္ ျပင္းထန္သည္။ ေရာဂါရသူတို႔သည္ လြန္စြာ အားအင္ဆုတ္ယုတ္ၾကသည္။ အဆုတ္ႏွင့္စပ္လ်ဥ္းေသာ ေရာဂါ အေထြအျပားတို႔ ဝင္ေရာက္လာျခင္းကို ခံၾကရသည္။ ၁၉၁၉-ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ တတိယအႀကိမ္ တုပ္ေကြးေရာဂါကပ္ဆိုက္သည္။ သို႔ေသာ္ ဤအႀကိမ္တြင္ ပထမအႀကိမ္ကဲ့သို႔ပင္ မျပင္းထန္လွေခ်။ ယင္းကဲ့သို႔ ၁၉၁၈-၁၉ ခုႏွစ္အတြင္း တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ တကမၻာလံုးသို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔ကူးစက္ေလရာ ျမန္မာႏိုင္ငံ သည္ပင္လွ်င္ မလြတ္ခဲ့ေခ်။ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး ျပီး၍ ၁၉၄၈-ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလသို႔ ေရာက္ေသာ္ ဆာဒင္းနီးယားကၽြန္းမွ အစျပဳ၍ တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထိုေရာဂါသည္ ဣတလီ၊ ျပင္သစ္၊ ၾသစႀတီးယား၊ ဗူလေဂးရီးယားႏွင့္ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံ တို႔သို႔ ကူးစက္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၄၉-ခုႏွစ္သို႔ ေရာက္လာေသာအခါ ထိုကပ္ေရာဂါသည္ ဥေရာပမွ အေမရိကန္သို႔ ေရာက္ရွိသြားေလသည္။ ဤသည္ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔သည္ ၁၉၄၈-ခုႏွစ္တြင္ လန္ဒန္ျမိဳ႔၌ တုပ္ေကြးေရာဂါ အေျခအျမစ္ကို သုေတသနျပဳရန္ ဗဟို႒ာနတခု ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေလသည္။ ထိုဌာနတြင္ တုပ္ေကြးေရာဂါပိုး ျဖစ္ေစေသုာ ဗိုင္းရပ္ပိုး အမ်ိဳးအစားတို႔ကို ခြဲျခားရန္အလို႔ငွာ သုေတသနလုပ္ငန္းကို လုပ္ၾကသည္။ ၁၉၅၁-ခုႏွစ္တြင္လည္း အိုင္ယာလန္၊ အဂၤလန္၊ ဥေရာပ အေနာက္ပိုင္း၊ အာဖရိက ေျမာက္ပိုင္း၊ ေဗာ္လကန္နယ္မ်ား၊ ဥေရာပႏွင့္နီးရာ အေရွ႔ေဒသမ်ား၊ အေမရိက၊ ဂ်ပန္ စေသာ ေနရာအႏွံ႔အျပား တို႔၌ တုပ္ေကြးေရာဂါ ကပ္ဆိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၇-ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးတြင္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွ စတင္ပ်ံ႔ႏွံ႔သည္ဟုဆိုေသာ တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ အေရွ႔ဖ်ားႏိုင္ငံမ်ားမွ အေမရိကန္ႏိုင္ငံအထိ လေပါင္း အနည္းငယ္အတြင္း ကူးစက္ျပန္႔ပြားခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖစ္ပြားေသာ တုပ္ေကြးေရာဂါ၏ ဗိုင္းရပ္ပိုးတို႔ကို ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔က အေမရိကန္ႏိုင္ငံႏွင့္ အဂၤလန္ျပည္ရွိ သုေတသနဗဟိုဌာနတို႔တြင္ အမ်ိဳးခြဲျခားၾကည့္ရာ ယခင္က ေတြ႔ရွိဘူးေသာ ဗိုင္းရပ္ႏွင့္မတူ၊ ဗိုင္းရပ္ မ်ိဳးသစ္တခုကို ေတြ႔ရသည္ဟု ဆိုသည္။ တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ ယခုေခတ္တြင္ ပိုမိုထင္ရွားလာေသာ ေရာဂါျဖစ္သည္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္းဆိုင္ရာ သမိုင္းကို ေလ့လာၾကည့္ေသာ္ ထိုေရာဂါသည္ ခရစ္ ၁၅၁၀-ျပည့္ႏွစ္ေလာက္ကစ၍ ကပ္ေရာဂါတခု အျဖစ္ျဖင့္ ဆိုက္ေရာက္ လာခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ၁၉-ရာစုႏွစ္မ်ားအထိ ေရာဂါဇာစ္ျမစ္ကို သိပၸံပညာရွင္တို႔ ေကာင္းစြာ မသိခဲ့ၾကေလ။ ခရစ္ ၁၈၈၉-၉၀-ခုႏွစ္အတြင္း ေရာဂါပိုးကို သုေတသနျပဳလုပ္သည့္အခါက်မွသာ တုပ္ေကြး ျဖစ္ပြားေစသည္မွာ ဗိုင္းရပ္ပိုးတမ်ိဳး ျဖစ္သည္ဟု သိရွိခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၁၈-၁၉-ခုႏွစ္တြင္ တုပ္ေကြးေရာဂါ ကပ္ဆိုက္ခဲ့သည့္တိုင္ေအာင္ ထိုဗိုင္းရပ္ပိုးတို႔ကို ေရာဂါျဖစ္ပြားေနေသာ တစ္ရွဴးတို႔မွ သီးျခားခြဲထုတ္ႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေသးေပ။ ၁၉၃၃-ခုႏွစ္ေရာက္မွသာ ထိုဗိုင္းရပ္ပိုးမ်ိဳးထဲမွ တမ်ိဳးကို သီးျခားခြဲထုတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ယခုမွာမူ ဗိုင္းရပ္ပိုး အမ်ိဳးအစား အေတာ္မ်ားမ်ားကို ခြဲထုတ္၍ သုေတသနျပဳႏိုင္လာၾကျပီ။ ဟု၍ အတြဲ ၅-ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္းတြင္ ေတြ႔ရွိရေပသည္။ ေမတၱာျဖငိ့ အရွင္ဓမၼသာမိ (ေမာ္လူး) အေသအေပ်ာကါ

No comments: